Erthyglau Newyddion Archive - Estyn

Archives: Erthyglau Newyddion

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Athro yn cefnogi disgybl sy'n defnyddio technoleg gynorthwyol yn yr ystafell ddosbarth.

Mae adroddiad newydd gan Estyn sy’n cael ei gyhoeddi heddiw yn darganfod bod Gwasanaethau Lles Addysg yn darparu cymorth gwerthfawr i ysgolion, ond mae gwahaniaethau o ran arfer, pwysau ar staffio a chyllid tymor byr, yn golygu bod eu heffaith ar bresenoldeb parhaus yn rhy amrywiol o hyd.

Mae’r adroddiad newydd, Gwasanaethau Lles Addysg: Effeithiolrwydd y cymorth sy’n cael ei ddarparu i ysgolion a rhieni a gofalwyr i fynd i’r afael ag absenoldeb parhaus, yn archwilio pa mor effeithiol y mae Gwasanaethau Lles Addysg (GLlAau) yn cynorthwyo ysgolion, UCDau a rhieni a gofalwyr i fynd i’r afael ag absenoldeb parhaus. Mae’r adroddiad yn manteisio ar drafodaethau â gwasanaethau lles addysg mewn naw awdurdod lleol, yn ogystal â 45 o ysgolion cynradd, ysgolion uwchradd ac ysgolion pob oed.

Mae presenoldeb rheolaidd yn yr ysgol yn cefnogi dysgu a lles disgyblion, a’u cyfleoedd yn y dyfodol. Fodd bynnag, mae absenoldeb parhaus yn parhau i fod yn destun pryder cenedlaethol sylweddol. Yn 2024–2025, collodd 27.0% o ddisgyblion 10% neu fwy o sesiynau ysgol. Roedd cyfraddau yn hynod uchel ymhlith disgyblion sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim a disgyblion ag anghenion addysgol arbennig neu anghenion dysgu ychwanegol.

Canfu’r adroddiad fod y rhan fwyaf o Wasanaethau Lles Addysg yn darparu cymorth gwerthfawr ac yn cyfrannu’n gadarnhaol at fynd i’r afael â’r rhwystrau sy’n atal disgyblion rhag mynychu’r ysgol yn rheolaidd. Mae eu gwaith yn hynod effeithiol pan fydd swyddogion lles addysg yn bresennol yn rheolaidd mewn ysgolion ac yn datblygu perthnasoedd proffesiynol cryf â disgyblion, teuluoedd, staff ysgolion a gwasanaethau eraill.

Yn yr enghreifftiau cryfaf, mae swyddogion yn nodi pryderon yn gynnar, yn ymweld â theuluoedd gartref ac yn gweithio gyda gwasanaethau bugeiliol, iechyd, gofal cymdeithasol ac ieuenctid i fynd i’r afael ag anawsterau sylfaenol. Gallai’r rhain gynnwys gorbryder, trawma, caledi ariannol, problemau cludiant neu amgylchiadau teuluol cymhleth eraill.

Fodd bynnag, adroddodd bron pob un o’r awdurdodau lleol a gymerodd ran yn yr adolygiad eu bod yn wynebu pwysau sylweddol o ran capasiti. Roedd beichiau achos uchel a chymhlethdod cynyddol anghenion teuluoedd yn aml yn golygu bod rhaid i swyddogion ganolbwyntio ar yr achosion mwyaf difrifol, sy’n lleihau eu gallu i ymyrryd yn gynnar ac atal problemau presenoldeb rhag ymsefydlu.

Dywedodd Owen Evans, Prif Arolygydd Ei Fawrhydi:

“Mae gan swyddogion lles addysg rôl werthfawr mewn helpu disgyblion a theuluoedd i oresgyn y rhwystrau sy’n atal presenoldeb rheolaidd. Pan fyddan nhw’n cael eu cyflwyno’n effeithiol, mae’r gwasanaethau hyn yn meithrin ymddiriedaeth, yn nodi pryderon yn gynnar ac yn dod ag ysgolion ac asiantaethau eraill at ei gilydd o amgylch anghenion y plentyn.

“Fodd bynnag, nid yw disgyblion a theuluoedd yn elwa ar gymorth sy’n gyson effeithiol ledled Cymru eto. Mae beichiau achos uchel, ansefydlogrwydd staffio a dibyniaeth ar gyllid tymor byr yn cyfyngu ar waith ataliol ac yn ei gwneud yn anodd cynllunio yn y tymor hir. Mae gwella presenoldeb yn gyfrifoldeb ar y cyd, ac ni all ysgolion fynd i’r afael ag achosion cymhleth absenoldeb parhaus ar eu pen eu hunain.

“Mae angen dull mwy cynaliadwy a chydgysylltiedig er mwyn i wasanaethau allu ymyrryd yn gynharach a bod pob disgybl yn cael y cymorth sydd ei angen arno i ymgysylltu â’i addysg.”

Mae’r adroddiad yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru atgyfnerthu canllawiau cenedlaethol ar bresenoldeb, sefydlu cyllid cynaliadwy amlflwyddyn a chryfhau systemau data presenoldeb cenedlaethol. Mae hefyd yn galw ar awdurdodau lleol i wella cysondeb a monitro Gwasanaethau Lles Addysg, cryfhau cymorth ataliol ac ymgysylltu â theuluoedd, gwneud defnydd strategol gwell o ddata presenoldeb, a chymhwyso prosesau statudol yn fwy cyson.

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon

Mae Estyn yn croesawu cyhoeddiad Llywodraeth Cymru gyda ffocws clir ar fathemateg a darllen. Mae adroddiadau blynyddol Estyn wedi tynnu sylw at wendidau systematig yn y meysydd hyn ac mae gan Estyn rôl i’w chwarae, fel pob ymarferydd addysg, wrth godi safonau. Yn 2025, cyhoeddodd Estyn ei ffocws manylach ar ddarllen. Mae tystiolaeth arolygu a’n hadroddiadau blynyddol yn dangos bod darpariaeth ddarllen effeithiol yn datblygu medrau cyn-darllen sylfaenol dysgwyr, eu hymwybyddiaeth ffonolegol, rhuglder, geirfa, dealltwriaeth ieithyddol a’u meddwl beirniadol, gan alluogi dysgwyr i ymgysylltu’n hyderus â thestunau mwyfwy cymhleth.

Mae’r ffocws manylach hwn bellach ar waith, gyda phob gweithgarwch arolygu yn cael golwg fanylach ar gynllunio, cyflwyno ac, yn bwysicaf oll, deilliannau darllen mewn lleoliad. Yn rhan o’r ffocws manylach hwn, mae Estyn yn parhau i gydnabod bod dulliau ffoneg synthetig systematig yn elfen bwysig o addysgu darllen i ddysgwyr ym mhob ysgol brif ffrwd. Bydd ysgolion, wrth gwrs, yn mabwysiadu eu dulliau yn dibynnu ar anghenion unigol y dysgwyr.

Heddiw, mae Estyn yn cyhoeddi, er mwyn cefnogi uchelgais Llywodraeth Cymru, y bydd yn datblygu ffocws manylach ar fathemateg yn ei holl weithgareddau arolygu a thematig, i’w ddatblygu dros y flwyddyn nesaf. Mae’r ffocws manylach hwn yn ychwanegol at ddarllen a bydd yn cael ei gyflwyno ym mis Medi 2027.

Mae rhagor o wybodaeth ac adnoddau sy’n ymwneud â ffocws manylach Estyn ar ddarllen ar gael yma:

Darllen: Dros ddysgwyr, dros Gymru

Bydd Estyn a Dysgu yn cynnal cynhadledd ddarllen genedlaethol yn Stadiwm Dinas Caerdydd ar 17 Chwefror 2027, gan ddod â gweithwyr addysg proffesiynol o bob cwr o Gymru ynghyd i archwilio dulliau effeithiol o wella safonau darllen a datblygu strategaethau darllen ysgol gyfan. Bydd cofrestru’n agor ar 30 Medi, gyda rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan y gynhadledd:

Ffocws ar ddarllen gydag Estyn a Dysgu

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon

Mae ein harolwg blynyddol o ganfyddiadau bellach ar agor! Am y drydedd flwyddyn yn olynol, rydym yn cynnal yr arolwg hwn, sy’n ceisio casglu barn ystod eang o unigolion a sefydliadau am ein gwaith.

Bydd yr ymatebion i’r arolwg yn rhoi dealltwriaeth ddyfnach i ni o farn a chanfyddiadau cyrff allanol a phartneriaid am Estyn. Mae’n un o nifer o ffynonellau adborth a thystiolaeth rydym yn eu defnyddio i’n cefnogi yn ein hymdrechion parhaus i wella effaith ein gwaith.

Gellir cwblhau’r arolwg byr mewn 5–10 munud. P’un a oes gennych ychydig neu lawer i’w ddweud, bydd eich adborth yn ein helpu i ddeall barn pobl amdanom yn well ac amlygu meysydd i’w gwella.

Bydd yr arolwg ar agor am 5 wythnos ac edrychwn ymlaen at glywed eich barn: https://online1.snapsurveys.com/Estyn-2026  

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Plant yn gweithio gyda’i gilydd ar weithgaredd dysgu yn y dosbarth gan ddefnyddio taflenni gwaith a beiros lliw.

Mae Estyn yn cyflwyno adroddiadau newydd i ddisgyblion ac adroddiadau sy’n Hawdd eu Deall i helpu gwneud canfyddiadau arolygu yn fwy hygyrch ac ystyrlon ar gyfer plant a phobl ifanc ledled Cymru.

Mae’r adroddiadau wedi cael eu cynllunio’n benodol ar gyfer dysgwyr, gan ddefnyddio iaith glir ac sy’n briodol i oedran i esbonio beth ganfu arolygwyr yn ystod arolygiad ysgol. Byddant yn mynd ochr yn ochr â phrif adroddiadau arolygu Estyn ac yn rhoi crynodeb hygyrch i ddisgyblion o ganfyddiadau allweddol am eu hysgol.

Mae gan ddysgwyr eisoes rôl bwysig yn y broses arolygu. Mae arolygwyr yn siarad yn uniongyrchol â disgyblion yn ystod arolygiadau i ddeall eu profiadau o fywyd ysgol, addysgu a dysgu, lles, a sut maent yn teimlo’u bod yn cael eu cefnogi yn eu haddysg. Mae’r safbwyntiau hyn yn cyfrannu’n sylweddol at ganfyddiadau arolygu.

Mae cyflwyno adroddiadau disgyblion yn gam nesaf cadarnhaol wrth sicrhau bod dysgwyr hefyd yn gallu cael mynediad at ddeilliannau arolygiadau, a’u deall, mewn fformat sydd wedi’i gynllunio ar eu cyfer nhw.

Mae tystiolaeth o weithgarwch arolygu yn dangos, lle mae dysgwyr yn cymryd rhan mewn cefnogi gwelliant ysgol, bod cynnydd yn aml yn gyflymach ac yn fwy cynaledig. Trwy wneud adroddiadau’n haws i blant a phobl ifanc ymgysylltu â nhw, mae Estyn yn gobeithio annog mwy o ymglymiad mewn sgyrsiau am welliant ysgol a chryfhau llais y dysgwr ar draws cymunedau ysgolion.

Bydd yr adroddiadau yn helpu disgyblion i ddeall beth mae eu hysgol yn ei wneud yn dda, meysydd i’w gwella a nodwyd, a sut mae eu profiadau a’u barn yn helpu ffurfio deilliannau arolygu.

Dywedodd y Prif Arolygydd, Owen Evans:

“Dylai plant a phobl ifanc allu deall beth mae canfyddiadau arolygu yn ei ddweud am eu hysgol, a theimlo’u bod yn cael eu cynnwys mewn sgyrsiau am welliant. Mae’r adroddiadau newydd hyn i ddisgyblion yn gam pwysig wrth wneud ein gwaith yn fwy hygyrch, difyr ac ystyrlon ar gyfer dysgwyr ledled Cymru.”

Bydd yr adroddiadau newydd i ddisgyblion yn dechrau cael eu cyflwyno ar y cyd ag adroddiadau arolygu a gyhoeddir gan Estyn o ddechrau’r tymor ym mis Medi.

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Tri pherson mewn gwisg fusnes wedi’u cynnwys mewn baner â brand Estyn.

Ym mis Medi, ymunwch â ni ar gyfer cyfres o 3 gweminar Estyn yn Fyw – pob un yn canolbwyntio ar benawdau Estyn ar gyfer gwahanol sectorau.

Sectorau: Ysgolion arbennig a gynhelir ac UCDau
Dyddiad: 14 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:30

Sectorau: Ysgolion uwchradd a phob oed
Dyddiad: 15 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:45

Sector: Ysgolion cynradd
Dyddiad: 16 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:30

Mae’r sesiynau yn hanfodol ar gyfer arweinwyr a staff sydd eisiau dysgu mwy am flaenoriaethau Estyn y neu sector yn ystod y flwyddyn academaidd hon.

Recordiad ar gael yn fuan!

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Plentyn ac oedolyn yn cymryd rhan mewn gweithgaredd dysgu sy’n seiliedig ar natur mewn lleoliad blynyddoedd cynnar.

Bydd Estyn ac Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC) yn cyflwyno fframwaith arolygu ar y cyd wedi’i ddiweddaru ar gyfer y sector nas cynhelir o fis Medi 2026 ymlaen.

Mae’r fframwaith wedi’i ddiweddaru yn cyflwyno dull cliriach sydd â mwy o ffocws, gan barhau i deimlo’n gyfarwydd i ddarparwyr. Bydd yn cyflwyno adroddiadau byrrach a mwy hygyrch sydd â ffocws cryfach ar yr hyn sydd bwysicaf i blant, rhieni ac ymarferwyr.

Er bod y fframwaith wedi’i adnewyddu, bydd y ffordd y mae arolygwyr yn gweithio gyda lleoliadau yn aros yr un fath, i raddau helaeth. Bydd arolygwyr yn parhau i arsylwi arfer, siarad gyda staff a deall profiadau plant.

Un newid allweddol yw symud o chwe thema i dair thema gliriach sydd â mwy o ffocws. Bydd hyn yn golygu bod adroddiadau arolygu’n fyrrach, yn haws i’w darllen ac yn fwy hygyrch i rieni ac ymarferwyr.

Bydd y dull adrodd wedi’i ddiweddaru hefyd yn esbonio’n gliriach sut mae arfer yn effeithio ar ddysgu, datblygiad a lles plant, gan gryfhau’r cysylltiad rhwng yr hyn y mae lleoliadau’n ei wneud a’r deilliannau i blant.

Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi, Owen Evans:

“Mae’r fframwaith arolygu newydd ar gyfer y sector nas cynhelir wedi cael ei lunio i ddarparu profiad arolygu mwy tryloyw, cefnogol ac ystyrlon, gan helpu darparwyr i barhau i gyflawni’r deilliannau gorau posibl i blant. Byddwn yn cydweithio’n agosach ag AGC trwy gydol y broses arolygu ac yn gobeithio y bydd y cydweithio cryfach hwn yn cynnig profiad mwy cyson i ddarparwyr.

“Mae’r fframwaith newydd wedi cael ei lunio trwy adolygu, ymgynghori a phrofi helaeth. Mae adborth wedi helpu i fireinio’r strwythur, gwella eglurder iaith a sicrhau bod ein gweithgarwch arolygu yn canolbwyntio ar yr hyn sydd bwysicaf i blant. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at ddatblygu’r gwaith hwn.”

Dywedodd Gillian Baranski, Prif Arolygydd AGC:

“Y fframwaith hwn wedi’i ddiweddaru yw canlyniad cydweithio gwirioneddol â’r sector ac rwy’n falch o’r hyn rydym wedi’i gyflawni gyda’n gilydd. Trwy symud i dair thema glir a ffocysedig, rydym yn sicrhau bod adroddiadau arolygu’n fwy hygyrch ac ystyrlon i ddarparwyr, rhieni ac ymarferwyr, fel ei gilydd. Mae’r newidiadau’n adlewyrchu ein hymrwymiad i gadw dysgu, datblygiad a lles plant wrth wraidd popeth a wnawn, gan sicrhau bod y profiadau arolygu yn parhau i fod yn gyfarwydd ac yn gefnogol i’r lleoliadau rydym yn gweithio â nhw.”

Bydd y fframwaith wedi’i ddiweddaru yn cael ei gyflwyno’n o fis Medi 2026 ymlaen. Caiff darparwyr eu cefnogi ag arweiniad adnewyddedig, deunyddiau ymarferol a mewnwelediadau o arolygiadau cynnar.

Mae’r arweiniad arolygu wedi’i ddiweddaru i’w weld yma:

Sut rydym yn arolygu lleoliadau meithrin a gofal plant nas cynhelir a ariennir
Beth rydym yn ei harolygu mewn lleoliadau meithrin a gofal plant nas cynhelir a ariennir

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
A group of primary school pupils in blue school uniforms sit and kneel on a classroom carpet, working together on a hands-on learning activity. They are writing on paper hand cut-outs with pencils, while colourful counting cubes, a teaching clock and soft toys are nearby.

Mae Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb (ACRh) yn helpu llawer o blant a phobl ifanc yng Nghymru i ddatblygu parch, dealltwriaeth a pherthnasoedd iach, yn ôl adroddiad newydd a gyhoeddwyd heddiw gan Estyn.

Mae’r adroddiad, ‘Datblygu parch a dealltwriaeth: Ansawdd ac effaith addysg cydberthynas a rhywioldeb mewn ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion‘, yn archwilio ansawdd ac effaith ACRh mewn ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion (UCDau) ledled Cymru. Ymwelodd arolygwyr â 30 o ddarparwyr, gan siarad gyda disgyblion, staff ac arweinwyr ac arsylwi sesiynau dysgu, gwasanaethau a grwpiau ffocws.

Canfu’r adroddiad fod llawer o ysgolion ac UCDau yn rhoi lles, diogelu a chynhwysiant wrth wraidd eu gwaith. Yn yr enghreifftiau cryfaf, mae perthnasoedd cadarnhaol wedi’u hymwreiddio trwy fywyd yr ysgol i gyd, gan greu amgylcheddau lle mae disgyblion yn teimlo’n ddiogel a’u bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u cefnogi.

Canfu arolygwyr fod bron pob un o’r disgyblion yn mwynhau dysgu am berthnasoedd ac yn gwerthfawrogi cyfleoedd i drafod materion sy’n effeithio ar eu bywydau. Mae llawer o ysgolion yn cynnig profiadau dysgu gwerthfawr sy’n helpu plant a phobl ifanc i archwilio themâu pwysig fel parch, emosiynau, teuluoedd amrywiol, hawliau plant, perthnasoedd iach ac afiach, rhagfarn a goddefgarwch.

Mae partneriaethau cryf â gweithwyr iechyd proffesiynol, swyddogion yr heddlu a sefydliadau cymunedol hefyd yn helpu ysgolion i ymateb yn effeithiol i faterion sy’n wynebu pobl ifanc, gan gynnwys diogelwch ar‑lein, agweddau niweidiol a pherthnasoedd afiach.

Fodd bynnag, mae’r adroddiad yn nodi meysydd pwysig i’w gwella. Er bod llawer o ysgolion wedi mapio ACRh ar draws grwpiau blwyddyn, nid yw dilyniant mewn dysgu yn glir nac yn gydlynol bob tro. Yn aml, caiff pynciau sensitif fel rhywioldeb, cydsyniad, hunaniaeth rhywedd a stereoteipiau rhywedd eu haddysgu mewn modd anghyson. Canfu arolygwyr hefyd fod llawer o ymarferwyr yn brin o hyder wrth addysgu’r meysydd cymhleth hyn ac y byddent yn elwa ar ddysgu proffesiynol mwy arbenigol. Mae’r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at y ffaith bod darpariaeth yn cael ei gwerthuso’n rhy aml yn ôl p’un a roddwyd sylw i bynciau, yn hytrach nag yn ôl yr effaith ar wybodaeth, agweddau a phenderfyniadau disgyblion.

Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi, Owen Evans:

“Mae ein canfyddiadau’n dangos bod llawer o ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion ledled Cymru wedi creu amgylcheddau cynhwysol a chefnogol, lle gall plant a phobl ifanc ddysgu am berthnasoedd iach a theimlo’n ddiogel yn trafod materion sydd o bwys iddynt.

“Fodd bynnag, mae anghysondebau o ran sut mae rhai agweddau mwy sensitif ar Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb yn cael eu haddysgu. Wrth i blant a phobl ifanc dyfu, mae’n bwysig bod dysgu’n datblygu o ran manylder a chymhlethdod fel y gallant feithrin y wybodaeth, y ddealltwriaeth a’r hyder sydd eu hangen arnynt ar gyfer bywyd fel oedolyn.

“Trwy gryfhau dilyniant, buddsoddi mewn dysgu proffesiynol a sicrhau cefnogaeth gyson ledled Cymru, gallwn helpu pob dysgwr i elwa ar Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb o ansawdd uchel.”

Mae Estyn yn argymell y dylai ysgolion ac UCDau gryfhau cynllunio’r cwricwlwm i sicrhau dilyniant clir mewn ACRh rhwng 3 ac 16 oed a gwella ansawdd a chysondeb addysgu trwy ddysgu proffesiynol targedig, sy’n benodol i’r pwnc. Mae’r adroddiad hefyd yn galw ar awdurdodau lleol, gwasanaethau gwella ysgolion, Dysgu a Llywodraeth Cymru i gryfhau cefnogaeth, cydweithio, arweiniad a chyllid ar gyfer ACRh, ynghyd â chynnwys enghreifftiau o arfer effeithiol ledled Cymru.

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Headshot of Jassa Scott

Ymunwch â ni ar gyfer ein gweminar Estyn yn Fyw am 4:00yh ar 09 Gorffennaf 2026 am drafodaeth sy’n dadansoddi popeth sydd angen i chi ei wybod am arolygu yn y sector gwaith ieuenctid.

Mae’r sesiwn yn un hanfodol i arweinwyr a staff sydd eisiau dysgu mwy am y broses.

Recordiad ar gael yma

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Students in a science laboratory using microscopes at a workbench during a practical lesson. Several pupils are closely examining samples while others observe and prepare equipment, with laboratory apparatus visible in the background.

Mae adroddiad newydd gan Estyn yn amlygu cryfderau pwysig mewn addysg wyddoniaeth ledled Cymru, gan nodi anghysondebau mewn dylunio cwricwlwm, addysgu ac asesu sy’n cyfyngu ar ba mor effeithiol y mae disgyblion yn datblygu dealltwriaeth a rhesymu gwyddonol.

Mae’r adroddiad, Addysgu a Dysgu Gwyddoniaeth: Addysgu ar gyfer dealltwriaeth mewn ystafelloedd dosbarth gwyddoniaeth, yn gwerthuso ansawdd addysgu a dysgu mewn gwyddoniaeth mewn ysgolion cynradd, uwchradd a phob oed ledled Cymru. Mae’n ystyried pa mor effeithiol y mae ysgolion yn datblygu gwybodaeth, dealltwriaeth a medrau ymholi gwyddonol disgyblion trwy’r Maes Dysgu a Phrofiad Gwyddoniaeth a Thechnoleg o fewn Cwricwlwm i Gymru.

Canfu arolygwyr enghreifftiau o arfer gref mewn ysgolion cynradd ac uwchradd, fel ei gilydd, lle mae arweinwyr wedi datblygu cynlluniau cwricwlwm cydlynus, wedi cryfhau arbenigedd pwnc ac wedi cynorthwyo disgyblion i ddyfnhau eu dealltwriaeth o gysyniadau gwyddonol dros gyfnod. Yn yr enghreifftiau cryfaf, mae disgyblion yn elwa ar brofiadau ymarferol difyr, cyd-destunau byd go iawn ystyrlon ac addysgu effeithiol sy’n eu helpu i ddatblygu dealltwriaeth gadarn a chymhwyso’u dysgu yn hyderus.

Fodd bynnag, mae’r adroddiad yn dod i’r casgliad fod ansawdd darpariaeth gwyddoniaeth yn rhy amrywiol o hyd. Yn aml, mae gwendidau mewn cynllunio’r cwricwlwm, addysgu ac asesu yn cyfyngu ar gynnydd disgyblion, yn enwedig wrth ddatblygu dealltwriaeth gysyniadol a rhesymu gwyddonol. Yn aml, nid yw trefniadau i gefnogi dilyniant rhwng ysgolion cynradd ac uwchradd wedi eu datblygu’n ddigonol, gan arwain at ailadrodd, bylchau mewn dysgu a lefelau anghyfartal o her.

Mae’r adroddiad hefyd yn amlygu heriau sy’n wynebu’r sector, yn cynnwys anawsterau o ran recriwtio a chadw athrawon gwyddoniaeth arbenigol, yn enwedig mewn lleoliadau cyfrwng Cymraeg, a’r angen am gydweithio cryfach rhwng ysgolion i gefnogi dilyniant mewn dysgu.

Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi, Owen Evans:

“Mae gan wyddoniaeth rôl hanfodol mewn helpu pobl ifanc i ddeall y byd o’u cwmpas a’u paratoi ar gyfer astudio a chyflogaeth yn y dyfodol. Er ein bod ni wedi gweld enghreifftiau calonogol o arfer effeithiol mewn ysgolion ledled Cymru, mae gormod o ddisgyblion yn cael profiad o gwricwlwm gwyddoniaeth anghyson nad yw’n meithrin eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth yn ddigon systematig dros gyfnod.

“Mae lle i ysgolion gryfhau cynllunio’r cwricwlwm, addysgu ac asesu mewn gwyddoniaeth a gweithio gyda’i gilydd yn agosach i gefnogi dilyniant o addysg gynradd i addysg uwchradd. Ar yr un pryd, bydd buddsoddiad parhaus mewn dysgu proffesiynol ac arbenigedd yn hanfodol i sicrhau bod pob dysgwr yn gallu cael addysg wyddoniaeth o ansawdd uchel.”

Mae’r adroddiad yn argymell y dylai ysgolion gryfhau gwybodaeth bwnc addysgegol athrawon, gwella cynllunio’r cwricwlwm i gefnogi dilyniant mewn dealltwriaeth a rhesymu gwyddonol, a gwella prosesau arweinyddiaeth fel bod arweinwyr yn gwerthuso effaith y ddarpariaeth ar ddysgu disgyblion yn fwy effeithiol.

Mae Estyn hefyd yn galw ar awdurdodau lleol, gwasanaethau gwella ysgolion a Llywodraeth Cymru i ddarparu dysgu proffesiynol cryfach sy’n benodol i wyddoniaeth, gwella cydweithio rhwng ysgolion, cefnogi darpariaeth gwyddoniaeth cyfrwng Cymraeg a mynd i’r afael â phrinderau parhaus o athrawon gwyddoniaeth arbenigol.

Mae’r adroddiad llawn ar gael yma.

Archives: Erthyglau Newyddion

Rhannu'r dudalen hon
Grŵp o bump o bobl amrywiol yn gwenu, gyda thestun uwchben yn darllen 'Rhaglen Arweinwyr Lleiafrifoedd Ethnig' ar gefndir oren.

Yn 2023, lansiwyd rhaglen ddatblygu newydd i leihau’r rhwystrau sy’n wynebu gweithwyr addysg o gefndiroedd du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig.

Ar ôl llwyddo i recriwtio tair carfan o arweinwyr gwych, rydym nawr yn agor ein cylchred nesaf.

Mae’r broses recriwtio ar gyfer ein rhaglen Arweinwyr Lleiafrifoedd Ethnig bellach yn fyw ac yn agored i’r rheini sy’n gweithio yn y sector cynradd sydd am gymryd y camau nesaf yn eu gyrfaoedd. Mae’r rhaglen hefyd yn gobeithio hybu profiadau a gyrfaoedd y rhai sy’n cymryd rhan a chynyddu amrywiaeth mewn arweinyddiaeth addysg.

Dywedodd Owen Evans, PAEF:

“Mae’r rhaglen hon yn rhan bwysig o’r gwaith rydym yn ei wneud i gynyddu cynrychiolaeth ar draws pob lefel o arweinyddiaeth a’r gronfa o arolygwyr rydym yn gweithio gyda nhw, fel bod y gweithlu addysg yn adlewyrchu amrywiaeth Cymru.”

Mae ceisiadau ar gyfer y rhaglen ar agor ar hyn o bryd. Rhaid i ymgeiswyr fod yn gweithio mewn lleoliad cynradd yng Nghymru ar hyn o bryd, bod ag o leiaf bum mlynedd o brofiad addysgu a bod yn gyfrifol am ddatblygu dysgu, addysgu neu les.

Y dyddiad cau yw canol dydd, dydd Mercher 15 Gorffennaf 2026.

Darganfod mwy