Arfer effeithiol Archives - Page 28 of 72 - Estyn

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am yr ysgol

Mae Ysgol Gynradd Cadeirlan San Joseff yn ysgol gynradd Gatholig yng nghanol dinas Abertawe, sy’n gwasanaethu dalgylch amrywiol ac amlddiwylliannol.

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Yn dilyn ceisiadau gan sawl rhiant i’r ysgol gefnogi ceisiadau ceiswyr lloches, sefydlodd y pennaeth grŵp cymorth ar gyfer rhieni y nodwyd eu bod yn geiswyr lloches neu’n ffoaduriaid. Ffocws y grŵp hwn oedd nodi anghenion y teuluoedd, cysylltu â gwasanaethau fel ‘Dinas Noddfa’ yn Abertawe, a galluogi rhieni i fanteisio ar gymorth cymheiriaid gan deuluoedd mewn sefyllfa debyg.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Yn dilyn cais llwyddiannus i’r British Council, ymwelodd staff o’r ysgol â Berlin i rannu arfer dda rhwng y DU a’r Almaen o ran integreiddio ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn y system addysg. Daeth datblygu dealltwriaeth o anghenion teuluoedd a gweithio mewn partneriaeth ag asiantaethau allanol yn ffocws gwaith ar ôl yr ymweliad.

Ar y cyd â’r coleg lleol, datblygodd yr ysgol ddosbarthiadau SIY (Saesneg fel iaith ychwanegol) ar gyfer rhieni, a chynnig cyfleoedd iddynt weithio fel gwirfoddolwyr yn yr ysgol. Gweithiodd gyda theuluoedd a phlant sy’n ffoaduriaid a cheiswyr lloches i ddatblygu cyfleoedd dysgu creadigol am deithiau ac ymfudo, gan gynnwys yr holl ddisgyblion yn yr ysgol i’w galluogi i ddatblygu dealltwriaeth o oblygiadau gadael gwlad gartref am amrywiaeth o resymau. Helpodd hyn y disgyblion i ddeall beth mae’n ei olygu i fod yn geisiwr lloches a’r rhesymau pam mae ymfudo’n digwydd. Maent wedi datblygu medrau empathi, ac yn gallu trafod ag aeddfedrwydd beth allant ei wneud i gynorthwyo pobl eraill.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae’r gwaith yn y maes hwn yn golygu bod pob un o’r staff a’r disgyblion wedi datblygu dealltwriaeth o’r heriau sy’n wynebu ffoaduriaid a cheiswyr lloches. Mae gweithio gyda theuluoedd i ddysgu Saesneg, a manteisio ar gymorth trwy ffrindiau a chymorth ar y ddwy ochr, wedi atgyfnerthu safle’r ysgol yng nghanol y gymuned. Mae wedi cryfhau dyhead ar gyfer teuluoedd a phlant. Mae safonau disgyblion wedi codi gan fod medrau rhieni wedi gwella, gan eu galluogi i gynorthwyo’u plant yn fwy effeithiol. 

Trwy gydol y pandemig, mynychodd rhieni wersi byw ochr yn ochr â’u plant bob dydd, ac roedd dysgu ar y cyd yn nodwedd gref o ran parhad y polisi dysgu. 

Gwahoddodd yr ysgol y disgyblion i fod yn gyfieithwyr ifanc er mwyn iddynt allu cynnig cymorth ymarferol i blant sy’n dechrau yn yr ysgol heb lawer o Saesneg, os o gwbl. Hyfforddwyd disgyblion i ddefnyddio iaith y corff ac ystumiau fel ffordd o gyfathrebu, ac arwain wrth gynorthwyo disgyblion newydd yn gymdeithasol ac yn academaidd. 

Mae’r cwricwlwm yn adlewyrchu’r arfer gynhwysol hon ble bynnag y bo’n berthnasol; caiff ei hintegreiddio’n llawn mewn testunau addysg grefyddol a’r dyniaethau, a’i ddathlu trwy ddigwyddiadau penodol fel ‘Wythnos Ffoaduriaid’. 

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Trwy weithio gyda rhwydwaith SIY yr Awdurdod Lleol, mae’r ysgol wedi rhannu’r dulliau a ddefnyddir gyda theuluoedd a disgyblion bregus ag ysgolion eraill, ac wedi eu cynorthwyo i ddatblygu eu gwaith fel ysgolion noddfa. Mae wedi cysylltu â Chanolfan Ymfudo Prifysgol Abertawe, wedi gwneud cyflwyniadau mewn cynadleddau i’r British Council ac yn y gynhadledd ‘Towards a City of Sanctuary’ ym Melfast. Mae prosiect ‘Teithiau’ (‘Journeys’) yr ysgol, a ariennir gan Gyngor Celfyddydau Cymru, wedi cael ei osod yn y Senedd yng Nghaerdydd, ac yn y Tate Modern yn Llundain.

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am yr ysgol / y darparwr

Sefydlwyd Partneriaeth Dysgu Oedolion yn y Gymuned Gogledd Ddwyrain Cymru ym mis Ebrill 2021, sef partneriaeth rhwng Cyngor Sir y Fflint a Chyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam. Mae’r bartneriaeth yn cyflogi pum darparwr arweiniol i gyflenwi’r rhan fwyaf o’i darpariaeth a ariennir gan Lywodraeth Cymru.

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Polisi Llywodraeth Cymru fu annog partneriaethau dysgu oedolion yn y gymuned i uno â’i gilydd mewn partneriaethau rhanbarthol mwy. Yn achos Wrecsam a Sir y Fflint, yn sgil newidiadau i gyllid Llywodraeth Cymru, cafodd y ddwy sir ddyraniadau cyllid tebyg. Cefnogodd Llywodraeth Cymru y cynnig i gyfuno’r ddau awdurdod lleol gan fod hyn yn galluogi gwneud penderfyniadau strategol a gweithredu’n fwy effeithiol tra’n uchafu’r cyllid ar gyfer y ddwy ardal hefyd. Wedyn, cafodd y cynnig ei gymeradwyo gan fyrddau gweithredol y ddau awdurdod lleol. Wedyn, mabwysiadodd y ddau awdurdod ymagwedd raddol at gefnogi sefydlu’r bartneriaeth, gan gynnwys datblygu ymarfer caffael i dendro i ddarparwyr arweiniol gyflenwi darpariaeth

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Cafodd yr ymarferion caffael i benodi darparwyr arweiniol eu cynnal ar wahân gan y ddau awdurdod lleol, ond gweithiodd yr awdurdodau yn agos iawn â’i gilydd i sicrhau cymaint o alinio ag y bo modd. Trefnwyd digwyddiadau ‘cwrdd â’r prynwr’ ar-lein i helpu mireinio’r broses gaffael a galluogi darparwyr oedd â diddordeb o bosibl mewn tendro i gael gwybod mwy.

Cefnogodd timau contractau a chaffael y ddau awdurdod lleol y broses, a chyhoeddi manylebau tendro ar Sell2Wales. Cynigiwyd tair lot, ar ddarpariaeth Medrau Hanfodol, darpariaeth Cyflogadwyedd, ac i ddarparu gwasanaeth prosesu data Cofnod Dysgu Gydol Oes Cymru. (LLWR yw cronfa ddata Llywodraeth Cymru y mae darparwyr dysgu oedolion yn y gymuned a darparwyr ôl-16 eraill yn cofnodi gwybodaeth am eu dysgwyr a’u rhaglenni arni).  

Wrth gomisiynu darparwyr arweiniol, defnyddiodd timau contractau’r awdurdodau lleol yr un fframwaith comisiynu i asesu addasrwydd, gan gynnwys holiadur cyn-cymeradwyo. Roedd yr holiadur cyn-cymeradwyo yn cynnwys cwestiynau ar bolisïau a phrosesau, iechyd a diogelwch a diogelu. Cyflwynwyd gwerthusiad cyllid ar gyfer pob tendr hefyd. Er mwyn i ddarparwyr posibl symud trwodd i’r ail gam, gwerthusodd timau rheoli awdurdodau lleol bob tendr yn unigol yn erbyn meini prawf penodol. Wedyn, gweithiodd y tîm gyda’i gilydd i safoni sgorau. Seiliwyd canlyniadau ar 80% ansawdd a 20% pris. Wedyn, cyfrifwyd sgôr gyffredinol ar gyfer pob tendr, a sicrhawyd y contractau i’r tendrau â’r sgorau uchaf. 

Rhoddwyd gwybod i sefydliadau a oeddent wedi bod yn llwyddiannus ai peidio, gyda chyfnod segur o ddeg diwrnod. Galluogodd hyn y sefydliadau i herio’r penderfyniadau a wnaed. Ar ôl y cyfnod segur o ddeg diwrnod, rhoddwyd gwybod i ddarparwyr am y penderfyniadau terfynol. Ar draws y bartneriaeth, dyfarnwyd contractau i ddau ddarparwr yn Wrecsam, a thri yn Sir y Fflint, gan ddyfarnu contract i un darparwr fewnbynnu data Cofnod Dysgu Gydol Oes Cymru. 

Ym mis Ebrill 2021, ffurfiwyd pwyllgor rheoli ac ansawdd, yn cynnwys swyddogion o’r awdurdodau lleol, a chynrychiolwyr o’r darparwr arweiniol a sefydliadau partner. Cylch gwaith y pwyllgor hwn oedd cydweithio, yn dryloyw ac mewn partneriaeth, i weithio tuag at gyflenwi o’r ansawdd gorau a’r ddarpariaeth ddysgu orau yn yr 21ain ganrif. Ffurfiwyd grŵp cwricwlwm hefyd i gefnogi cynllunio’r ddarpariaeth a rhannu arfer dda ar draws yr holl bartneriaid; a phwyllgor ansawdd yr oedd ei nodau’n cynnwys:  

  • hyrwyddo diwylliant lle mae gwella ansawdd wrth wraidd y ddarpariaeth
  • monitro a gwerthuso deilliannau darpariaeth y bartneriaeth
  • monitro ac adolygu adroddiad hunanwerthuso a chynllun gwella ansawdd y bartneriaeth 

Mae’r ddau awdurdod lleol yn cadw cyfrifoldeb am y cyllid a gânt gan Lywodraeth Cymru, ac yn cyflwyno cynlluniau blynyddol cyflenwi gwasanaeth ar wahân. Fodd bynnag, mae cynllunio a hunanwerthuso cynlluniau cyflenwi gwasanaeth yn digwydd ar y cyd. 
 

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae’r ddau awdurdod lleol wedi sefydlu partneriaeth dysgu oedolion yn y gymuned effeithiol yn gyflym. Mae’r bartneriaeth yn cynnig ystod eang o weithgareddau ac yn disgrifio taith y dysgwr fel un sydd wrth wraidd yr holl benderfyniadau a wneir. 

Mae arweinwyr y bartneriaeth yn sicrhau bod darparwyr arweiniol yn gweithio gyda’i gilydd yn agos i gynllunio’r cwricwlwm, osgoi dyblygu, a chyfathrebu’n effeithiol i sicrhau bod y bartneriaeth yn gallu ymateb i angen mewn cyfnod amser byr. 

Mae dysgwyr yn y bartneriaeth yn gwneud cynnydd cadarn, yn gwneud ffrindiau newydd, ac yn datblygu medrau newydd. Trwy gymryd rhan yng nghyrsiau’r bartneriaeth, mae llawer o ddysgwyr yn magu hyder ac yn barod i fynd ymlaen i ddysgu mwy ffurfiol.
 

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am yr ysgol / y darparwr

Sefydlwyd Partneriaeth Dysgu Oedolion yn y Gymuned Gogledd Ddwyrain Cymru ym mis Ebrill 2021, sef partneriaeth rhwng Cyngor Sir y Fflint a Chyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam. Mae’r bartneriaeth yn cyflogi pum darparwr arweiniol i gyflenwi’r rhan fwyaf o’i darpariaeth a ariennir gan Lywodraeth Cymru.

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Mewn sesiynau dysgu teuluol, mae rhieni a’u plant yn gweithio, yn chwarae ac yn dysgu gyda’i gilydd. Cynhelir sesiynau mewn ysgolion a lleoliadau cymunedol. Maent yn cynnig amgylcheddau cefnogol i rieni helpu eu plant i ddysgu, ac wrth wneud hynny, ailymgysylltu ag addysg, magu hyder, a datblygu eu medrau llythrennedd, rhifedd a’u medrau eraill.

Yn y bartneriaeth hon, mae arweinwyr wedi gweithio’n agos gyda grwpiau cymunedol a phenaethiaid o ysgolion lleol i nodi beth fyddai’n gweithio orau yn eu hardaloedd nhw. Cafodd y cynnig dysgu teuluol ei rannu a’i hyrwyddo gan yr ysgol a grwpiau cymunedol, ac mae hyn wedi helpu rhieni i ymgysylltu â’r rhaglenni. 
 

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Nododd y bartneriaeth ddwy brif flaenoriaeth ar gyfer ei darpariaeth dysgu teuluol – gwella medrau darllen ac addysg yn yr awyr agored. Cafodd rhaglen chwe wythnos ‘Creu yn y Coed’ ei dyfeisio a’i chynnig i ysgolion cynradd. Roedd hyn yn cynnwys gweithio gyda rhieni a phlant mewn ysgolion lleol, gan wneud defnydd o’r mannau da iawn yn yr awyr agored sydd gan lawer o ysgolion. Mae’r rhaglen yn canolbwyntio ar fedrau cyfathrebu pawb sy’n gysylltiedig ac yn rhannu ffyrdd cyffrous o hyrwyddo, cefnogi a gwella darllen yn yr awyr agored. Mae’r bartneriaeth yn gwerthuso’i rhaglen trwy gydol y flwyddyn i wneud yn siŵr ei bod yn ymgysylltu â theuluoedd a chymunedau lleol yn y ffordd orau. Hyd at fis Awst 2022, mae 187 o deuluoedd wedi cwblhau rhaglen ‘Creu yn y Coed’. 

Mae’r bartneriaeth wedi sefydlu ystod o raglenni sy’n cynnig gwahanol gyd-destunau ar gyfer dysgu teuluol, a nod pob un ohonynt yw ennyn diddordeb rhieni a phlant mewn dysgu gyda’i gilydd, gan gynnwys:

  • ‘Datod y Gwlân’, sy’n canolbwyntio ar y sector gwlân yng Ngogledd Cymru, lle mae cyfranogwyr yn dysgu medrau ffeltio gwlân a chrefft, gan ymgorffori llythrennedd a rhifedd, a meysydd y cwricwlwm gwyddoniaeth
  • Hanes teuluol, lle mae cyfranogwyr yn ymchwilio i hanes eu teulu, yn gwella eu llythrennedd digidol ac yn dysgu sut i weithio’n ddiogel ar-lein 
  • Gwydr môr ac ymwybyddiaeth ofalgar sy’n canolbwyntio ar wella gwybodaeth cyfranogwyr am forlin Gogledd Cymru, medrau crefft a defnydd o dechnegau ymwybyddiaeth ofalgar.
     

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae ymagwedd gydweithredol y bartneriaeth at gynllunio dysgu teuluol wedi arwain at rannu a hyrwyddo’r cynnig yn dda. Cafwyd ymgysylltiad da ar bob un o’r cyrsiau, ac mae teuluoedd wedi bod yn gadarnhaol am yr effaith y mae’r cyrsiau wedi’i chael ar eu bywydau. Dywedodd un rhiant, ‘Mae wedi bod yn hyfryd dod yn ôl i ysgol fy mab ar ôl y cyfnod clo, yn dysgu medrau newydd ac yn treulio amser gwerthfawr gyda fy mab’.

Gyda chefnogaeth y bartneriaeth, mae llawer o ddysgwyr sy’n cymryd rhan yn y rhaglenni dysgu teuluol hyn wedi nodi eu camau nesaf mewn dysgu, ac mae’r bartneriaeth wedi rhoi darpariaeth ar waith i helpu’r dysgwyr hyn i barhau i wneud cynnydd.  
 

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am y coleg

Mae Coleg Pen-y-bont yn goleg addysg bellach sydd â chyfanswm o ryw 7,000 o ddysgwyr wedi cofrestru. 

Mae’r coleg yn cynnig cyfleoedd dilyniant i’r lefel nesaf mewn llawer o gyrsiau. Mae ganddo ryw 1,864 o ddysgwyr amser llawn, a 652 o ddysgwyr rhan-amser, yn ogystal â 545 o ddysgwyr sy’n mynychu gyda’r nos neu ar adegau eraill. Mae’r coleg yn cyflogi tua 800 o staff ac yn gweithredu ar draws pedwar campws, gyda dau ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Pen-coed a Maesteg. Mae hefyd yn gweithredu cyfleuster preswyl ar gyfer dysgwyr ag anableddau ac anawsterau dysgu difrifol, sef Weston House, sydd wedi’i leoli ar dir ei gampws ym Mhen-y-bont ar Ogwr.
 

Ar draws y coleg, nodwyd bod 6.4% o ddysgwyr amser llawn yn meddu ar fedrau Cymraeg rhugl. Daw tua hanner dysgwyr y coleg o Fwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, sy’n ymestyn 20km yn fras o’r gorllewin i’r dwyrain, yn cynnwys cymoedd Llynfi, Garw ac Ogwr. Amcangyfrifir mai cyfanswm poblogaeth y sir yw tua 135,000. Mae’r coleg wedi’i leoli’n ganolog rhwng Abertawe a Chaerdydd. Mae’r coleg yn gwasanaethu rhanbarth sydd â llecynnau o amddifadedd cymdeithasol uchel gyda chyfraddau anweithgarwch economaidd uwchlaw cyfartaledd Cymru. 

Mae tua 148,000 o bobl yn byw ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Yn ôl data sydd ar gael, tyfodd poblogaeth Pen-y-bont ar Ogwr 8% rhwng cyfrifiadau 2001 a 2011. O’r boblogaeth bresennol, mae tua 26,000 (18%) o dan 16 oed, a thua 30,000 (20%) yn 65 oed ac yn hŷn.

Ym mis Medi 2021, y gyfradd cyflogaeth ym Mhen-y-bont ar Ogwr oedd 72.9%, sydd ychydig yn is na ffigur Cymru, sef 73.1%. Yn 2021, yr enillion wythnosol cyfartalog gros (canolrif) ym Mhen-y-bont ar Ogwr oedd £608. Hon oedd y gyfradd uchaf ymhlith y 22 awdurdod lleol. Mae Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2019 yn dangos bod 40% o ardaloedd Pen-y-bont ar Ogwr o fewn y 30% o’r ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru. 

Mae bron holl drigolion Pen-y-bont ar Ogwr o gefndir ethnig gwyn. Mae’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn 2021 yn dangos mai canran y bobl sy’n dair oed ac yn hŷn sy’n siarad Cymraeg ym Mhen-y-bont ar Ogwr yw 17%, sef cynnydd o 3 phwynt canran mewn 10 mlynedd. 

Mae tua 19% o oedolion ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn gymwys i fyny i lefel 2, sydd uwchlaw cyfartaledd Cymru. Mae cyfran yr oedolion sy’n gymwys i lefel 3 (20%) ac i lefelau 4 i 6 (31%) islaw cyfartaleddau Cymru.

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Mae’r rhaglen Prentisiaeth Iau yn bartneriaeth rhwng y coleg, yr awdurdod lleol ac ysgolion lleol. Dechreuodd fel rhan o fenter Atebion Creadigol ôl-16 Llywodraeth Cymru. 

Yn dilyn proses bontio drylwyr dan arweiniad tîm partneriaeth y coleg, mae dysgwyr llwyddiannus yn gadael amgylchedd eu hysgol ac yn ymuno â chymuned y coleg ar gyfer Blwyddyn 10 a Blwyddyn 11. Mae’r cymorth cofleidiol a gaiff pob dysgwr gan hyfforddwyr dysgu arbenigol a thîm staff sydd ag arbenigedd mewn ymgysylltu â phobl ifanc a diogelu yn allweddol i lwyddiant y rhaglen. 

Mae gan y coleg le ar gyfer uchafswm o 90 o ddysgwyr ar y rhaglen hon. 

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Mae Prentisiaid Iau yn bobl ifanc sy’n ei chael yn anodd aros yn amgylchedd yr ysgol ond yn dangos dawn mewn dysgu galwedigaethol. Mae’r bobl ifanc hyn yn gallu cyflawni’n dda mewn amgylchedd sy’n gallu caniatáu iddynt ffynnu a dysgu. Mae dysgwyr yn mynychu’r coleg am 5 niwrnod yr wythnos ac yn astudio cwricwlwm arloesol sy’n cynnwys cyrsiau craidd TGAU a chymhwyster galwedigaethol naill ai mewn adeiladu, gwallt a harddwch, neu chwaraeon a gwasanaethau cyhoeddus. 

Yn dilyn cyfarfod gyda hyfforddwyr dysgu a staff yn eu hystafell sylfaen yn y bore, mae dysgwyr yn mynychu eu dosbarthiadau. Yma, rhoddir cyfle iddynt ddatblygu medrau galwedigaethol mewn gweithdai sy’n cynnig darpariaeth lawn o ran adnoddau. Mae profiad yn gysylltiedig â gwaith yn allweddol i gymell dysgwyr i aros ar y rhaglen. Mae’r coleg yn defnyddio dysgu yn seiliedig ar brosiect, gan ddatblygu medrau entrepreneuraidd fel un o elfennau craidd y rhaglen. Mae gweithgareddau’n cynnwys creu cynhyrchion i’w gwerthu mewn marchnadoedd Nadolig, creu cynhyrchion cynaliadwy fel blychau adar a chynnal diwrnodau pampro ar gyfer staff a dysgwyr, gyda phob un o’r dysgwyr yn cael profiad gwaith ym Mlwyddyn 11.  

Mae gweithgareddau cyfoethogi sy’n datblygu’r medrau mwy meddal sydd eu hangen ar ddysgwyr ac yn aml heb eu datblygu’n ddigonol, yn sylfaen i’r rhaglen. O ganlyniad, mae dysgwyr wedi cwblhau cymwysterau hyfforddi chwaraeon, mynychu cyrsiau Fitness First gyda’r fyddin ynghyd ag amrywiaeth o wibdeithiau, ymweliadau a gweithgareddau gweithredu yn y gymuned, fel glanhau traethau a darparu gwaith celf ar gyfer ardaloedd sydd angen eu harddu. Mae’r gweithgareddau hyn yn rhoi ymdeimlad o berthyn i ddysgwyr ac yn eu helpu i ddatblygu balchder yn eu gwaith, y gymuned y maent yn rhan ohoni ac yn helpu unigolion i ddatblygu dyheadau a nodau clir. 
 

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Yn y pum mlynedd ers rhoi’r rhaglen ar waith, mae cyfraddau cwblhau’r cymwysterau galwedigaethol yn llwyddiannus yn rhagori ar 95% bob blwyddyn. Mae canlyniadau TGAU yn cyd-fynd â graddau rhagweledig neu’n rhagori arnynt. Mewn ychydig o achosion, mae dysgwyr yn cyflymu eu hastudiaethau trwy ymuno â dosbarthiadau ailsefyll yn y brif ffrwd yn y sector ôl-16, ac wedi cyflawni graddau A. 

Mae data ar gyrchfannau yn dangos gwerth y rhaglen, gyda thros 80% o ddysgwyr yn mynd ymlaen i ddilyn cymwysterau ôl-16 yn y coleg, mewn astudio pellach, prentisiaethau neu gyflogaeth. 

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Fel rhan o rwydwaith o sefydliadau sy’n hwyluso rhaglenni Prentisiaeth Iau, mae Coleg Pen-y-bont yn rhannu llwyddiannau ac enghreifftiau o brosesau a mentrau sy’n gweithio.

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am y coleg

Mae Coleg Pen-y-bont yn goleg addysg bellach sydd â thua 7,000 o ddysgwyr wedi cofrestru. 

Mae’r coleg yn cynnig cyfleoedd dilyniant i’r lefel nesaf mewn llawer o gyrsiau. Mae ganddo ryw 1,864 o ddysgwyr amser llawn, a 652 o ddysgwyr rhan-amser, yn ogystal â 545 o ddysgwyr sy’n mynychu gyda’r nos neu ar adegau eraill. Mae’r coleg yn cyflogi tua 800 o staff ac yn gweithredu ar draws pedwar campws, gyda dau ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Pen-coed a Maesteg. Mae hefyd yn gweithredu cyfleuster preswyl ar gyfer dysgwyr ag anableddau ac anawsterau dysgu difrifol, sef Weston House, sydd wedi’i leoli ar dir ei gampws ym Mhen-y-bont ar Ogwr. 

Ar draws y coleg, nodwyd bod 6.4% o ddysgwyr amser llawn yn meddu ar fedrau Cymraeg rhugl. Daw tua hanner dysgwyr y coleg o Fwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, sy’n ymestyn 20km yn fras o’r gorllewin i’r dwyrain, yn cynnwys cymoedd Llynfi, Garw ac Ogwr. Amcangyfrifir mai cyfanswm poblogaeth y sir yw tua 135,000. Mae’r coleg wedi’i leoli’n ganolog rhwng Abertawe a Chaerdydd. Mae’r coleg yn gwasanaethu rhanbarth sydd â llecynnau o amddifadedd cymdeithasol uchel gyda chyfraddau anweithgarwch economaidd uwchlaw cyfartaledd Cymru. 

Mae tua 148,000 o bobl yn byw ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Yn ôl data sydd ar gael, tyfodd poblogaeth Pen-y-bont ar Ogwr 8% rhwng cyfrifiadau 2001 a 2011. O’r boblogaeth bresennol, mae tua 26,000 (18%) o dan 16 oed, a thua 30,000 (20%) yn 65 oed ac yn hŷn. 

Ym mis Medi 2021, y gyfradd cyflogaeth ym Mhen-y-bont ar Ogwr oedd 72.9%, sydd ychydig yn is na ffigur Cymru, sef 73.1%. Yn 2021, yr enillion wythnosol cyfartalog gros (canolrif) ym Mhen-y-bont ar Ogwr oedd £608. Hon oedd y gyfradd uchaf ymhlith y 22 awdurdod lleol. Mae Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) 2019 yn dangos bod 40% o ardaloedd Pen-y-bont ar Ogwr o fewn y 30% o’r ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru. 

Mae bron holl drigolion Pen-y-bont ar Ogwr o gefndir ethnig gwyn. Mae’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn 2021 yn dangos mai canran y bobl sy’n dair oed ac yn hŷn sy’n siarad Cymraeg ym Mhen-y-bont ar Ogwr yw 17%, sef cynnydd o 3 phwynt canran mewn 10 mlynedd. 
 

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Mae gan y coleg strategaeth uchelgeisiol ar gyfer trawsnewid ADY, sy’n cyd-fynd â’r blaenoriaethau a’r agenda a amlinellir gan Lywodraeth Cymru, ar ôl cyflwyno Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) a’r Cod Ymarfer ADY yn 2018.

Mae’r coleg wedi parhau i ymateb i anghenion esblygol dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol, gan greu amgylchedd cynhwysol sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn, yn ffocysu ar ddatblygiad personol, annibyniaeth a chynnydd.

Er y cydnabyddir na fydd pob un o’r dysgwyr yn mynd ymlaen i gyflogaeth â thâl, rhaid mai ein dyhead yw cefnogi ac ymestyn yn briodol ddatblygiad yr holl fedrau byw a bywyd craidd, gan adeiladu ar lwybr personoledig ar gyfer pob dysgwr.

I’r perwyl hwnnw, mae’r coleg wedi datblygu nifer o lwybrau i gynorthwyo dysgwyr o fewn y maes cwricwlwm medrau byw yn annibynnol.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Yn 2019, lansiodd y coleg raglen interniaeth a gefnogir, sef cyfle gwaith estynedig ar gyfer dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol, a fyddai, gyda’r gefnogaeth gywir, yn gallu sicrhau cyflogaeth â thâl fel canlyniad tymor canolig i’r tymor hir.

Gweithiodd y coleg gyda busnes lleol mawr, asiantaeth gyflogaeth a gefnogir a phartneriaid eraill i lansio’r rhaglen interniaeth a gefnogir. Mae dysgwyr yn ymgymryd â phroffilio swyddi i nodi eu diddordebau a’u meysydd cryfder cyn ymgymryd â thri chylchdro interniaeth ar draws y flwyddyn academaidd. Mae pob intern yn mynychu’r gweithle o ddydd Llun i ddydd Gwener, gyda thiwtor coleg a hyfforddwr swyddi wedi’i leoli ar y safle yn y busnes lletyol bob amser, gydag ystafell ddosbarth ar gael ar safle’r cyflogwr.

Caiff interniaid ac adrannau ar draws y busnes lletyol eu cefnogi gyda chymorth gan diwtor y coleg a hyfforddwr swyddi hyfforddedig, gan sicrhau bod pob lleoliad yn cael y cyfle gorau i fod yn effeithiol a llwyddiannus, heb greu baich gwaith ychwanegol i staff yn y busnes lletyol. Caiff interniaid eu cynorthwyo ymhellach i ddatblygu’r medrau a’r hyder sydd eu hangen i deithio i’r gwaith ac oddi yno, trwy hyfforddiant teithio’n annibynnol – mae hon yn elfen allweddol o lwyddiant y rhaglen.

Mae’r interniaeth yn gwasanaethu fel cyfweliad blwyddyn, lle mae interniaid yn datblygu, yn dangos ac yn cymhwyso eu medrau a’u dysgu o fewn gwahanol gyd-destunau, gan ddarparu ystod eang o brofiad i fyfyrio arno yn y broses recriwtio. Hefyd, mae interniaid yn cwblhau’r cyfnod sefydlu llawn yn eu cyflogwyr lletyol, sy’n golygu eu bod mewn sefyllfa dda i wneud cais am gyfleoedd swydd o fewn y busnes lletyol neu’r farchnad swyddi. Ers lansio’r rhaglen yn 2019, mae’r coleg bellach yn cynnal dwy raglen interniaeth a gefnogir ar wahân. 

Nododd y coleg nad oedd dysgwyr yn y maes cwricwlwm medrau byw yn annibynnol bob amser yn barod i symud ymlaen i raglen gyflogaeth lawn oddi ar y campws, a bod angen mwy o gyfle arnynt i ddatblygu eu hyder, eu medrau cyfathrebu a’u medrau craidd ehangach cyn symud ymlaen i’r rhaglen interniaeth a gefnogir.

Yn 2021, lansiodd y coleg siop goffi weithredol ar y campws, sy’n cael ei staffio a’i reoli’n llawn gan ddysgwyr medrau byw yn annibynnol. Mae’r siop goffi ar agor i’r cyhoedd a staff y coleg o ddydd Llun i ddydd Gwener, ac yn darparu profiad diogel a chefnogol ar y campws ar gyfer dysgwyr. Mae model cyffredinol y siop goffi wedi alinio â’r rhaglen interniaeth a gefnogir, gyda thiwtor a hyfforddwr swyddi wedi eu dynodi i’r rhaglen. Mae dysgwyr ar y rhaglen yn cwblhau cymwysterau a hyfforddiant perthnasol, gan gynnwys eu tystysgrif hylendid bwyd a hyfforddiant Barista. Mae’r rhaglen yn gwasanaethu fel platfform i ddysgwyr symud ymlaen yn llawn i’r rhaglen interniaeth a gefnogir yn y flwyddyn academaidd ddilynol.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol wedi gwella llwybrau cynhwysol i gefnogi eu deilliannau tymor hir, gan helpu lleihau a dileu rhwystrau rhag datblygu’r medrau a’r hyder sydd eu hangen i gael cyflogaeth ystyrlon â thâl.

Mae ymagwedd raddedig tuag at annibyniaeth a chyflogadwyedd yn galluogi dysgwyr o’r maes cwricwlwm medrau byw yn annibynnol i ddilyn cymwysterau achrededig a heb eu hachredu, gan gefnogi eu datblygiad cyfannol a’r cymorth personoledig sydd ar gael iddynt ymhellach. Yn bwysig, mae’r rhaglenni hyn hefyd yn gyfrwng pontio pwysig o’r coleg i addysg ar gyfer pobl ifanc ag anghenion dysgu ychwanegol.

Ar draws cyfnod o dair blynedd o gynnal y rhaglen interniaeth a gefnogir, sicrhaodd mwy na 70% o ddysgwyr gyflogaeth â thâl ar ddiwedd eu hinterniaeth.

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Mae arfer wedi cael ei lledaenu trwy wahoddiadau i gyflwyno mewn cynadleddau cenedlaethol, yn ogystal â chefnogi a dysgu ffrydiau gwaith ar gyfer Llywodraeth Cymru ar y llwybr hwn o ddarpariaeth medrau byw yn annibynnol yng Nghymru.

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth gyd-destunol fras am y darparwr/bartneriaeth

Mae Dysgu Cymraeg Ceredigion Powys Sir Gâr (DCCPSG) yn flaengar ymysg darparwyr CiO yng Nghymru wrth gynllunio’n fwriadus, mewn partneriaeth â sefydliadau eraill i hyfforddi’r gweithlu addysg yn unol â blaenoriaethau cenedlaethol i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg gweithredol.

Nodwch sut mae’r maes arfer ragorol/arfer sy’n arwain y sector a nodwyd yn ystod arolygiad, yn ymwneud â chwestiwn allweddol, dangosydd ansawdd a/neu agwedd benodol:

Mae DCCPSG yn hyfforddi’r gweithlu addysg gyda chyrsiau gweithle wedi’u teilwra i staff ysgolion Ceredigion a Phowys, er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg yn y gweithlu. Maent yn gweithio’n agos gyda swyddogion addysg Cyngor Ceredigion a Phowys i adnabod y staff sydd angen hyfforddiant ac i deilwra cyrsiau perthnasol iddynt.  

Maent hefyd yn cydweithio’n werthfawr â Rhagoriaith, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS,) wrth hyfforddi’r gweithlu addysg a rhannu addysgeg y sector gyda darpar athrawon a hyfforddwyr athrawon.  Drwy gyfranogi yn y cynllun hwn mae DCCPSG yn gwireddu blaenoriaethau Llywodraeth Cymru i ehangu darpariaeth dysgu Cymraeg dwys i’r gweithlu addysg.

Cyd-destun a chefndir i arfer ragorol/arfer sy’n arwain y sector

Yn ystod y cyfnod clo bu cynnydd yn y galw am gyrsiau gweithle ar wahanol lefelau ar-lein i’r gweithlu addysg ym Mhowys a Cheredigion. Mae DCCPSG yn ymwneud â’r Cynllun Sabothol i athrawon ers dros ddeg mlynedd, ac mae bellach yn gweithio mewn partneriaeth strategol â Rhagoriaith yn PCYDDS i ddarparu cyrsiau dwys ar gyfer y gweithlu addysg. Ers Medi 2021, mae cydlynydd cyrsiau gweithle’r darparwr wedi ei secondio yn rhan amser i Rhagoriaith am dridiau’r wythnos i ddysgu cyrsiau sabothol i athrawon a chynorthwy-wyr dosbarth ym Mhowys. Mae hyn wedi arwain at gyfleoedd i rannu arfer da rhwng y ddau sefydliad a’r ddwy sector. Mae’r cydlynydd yn rhannu arfer dda am fethodoleg dysgu Cymraeg ail iaith mewn ysgolion gyda thiwtoriaid y cyrsiau gweithle, sydd yn eu tro yn rhannu’r arfer da i’r gweithlu addysg iddynt hwy ei efelychu yn eu hysgolion.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgaredd a nodwyd fel arfer ragorol/arfer sy’n arwain y sector

Mae’r cydweithio strategol hwn yn cael ei ddatblygu ymhellach drwy gynllunio llwybrau dilyniant addas i ymarferwyr cyrsiau Sabothol Cenedlaethol ar gyrsiau Dysgu Cymraeg, er mwyn i’r dysgwyr fanteisio’n llawn ar bolisi Llywodraeth Cymru i ganiatáu mynediad yn rhad ac am ddim i’r gweithlu addysg ar gyrsiau Dysgu Cymraeg. Mae’r cydlynydd yn trafod cyrsiau Dysgu Cymraeg addas gydag ymarferwyr y cyrsiau Sabothol yn ogystal â rhannu manylion digwyddiadau allgyrsiol lleol a drefnir gan DCPCSG e.e. cymerodd  tîm o athrawon y cwrs Sabothol ran yn y Cwis Mawr ardal Maldwyn yn 2022, cyfle iddynt gymdeithasu a defnyddio eu Cymraeg yn y gymuned leol yn ogystal â’r ysgol. Bu’r cydlynydd mewn trafodaethau gydag un ysgol wrth gydlynu cwrs Dysgu Cymraeg yn yr ardal fel bod athrawes a wnaeth gwrs Sabothol Sylfaen yn medru mynychu dosbarth cymunedol yn ei hamser cynllunio a pharatoi.

O ganlyniad mae’r athrawes wedi parhau gyda’i hastudiaethau, a bellach hi yw Cydlynydd yr iaith Gymraeg yn yr ysgol a bydd yn dychwelyd i gwrs Sabothol ar lefel Canolradd.  Cryfder y gwaith hwn yw ei fod yn seiliedig ar gydweithio gydag awdurdodau lleol, Rhagoriaith, Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant ac ysgolion unigol gan ddwyn arbenigedd o ddisgyblaethau gwahanol at ei gilydd er lles hyfforddi’r gweithlu addysg ym Mhowys a Cheredigion.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar ddarpariaeth a safonau dysgwyr

Oherwydd y cydweithio agos a chynllunio bwriadus mae cyrsiau DCCPSG i’r gweithlu addysg wedi llwyddo i fagu hyder yr ymarferwyr iddynt ddefnyddio’r iaith oedd ganddynt yn barod, dysgu patrymau iaith newydd addas i’w defnyddio yn yr ystafell ddosbarth gyda disgyblion a staff eraill a thrafod methodoleg dysgu Cymraeg i blant ysgolion ail iaith.  Mae hyn wedi cael effaith uniongyrchol ar safonau’r ymarferwyr a’r defnydd o Gymraeg yn yr ysgolion.

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Diben a rhesymeg y broses sgrinio Cymorth Dysgu ddwyieithog yw hyrwyddo diwylliant ac ethos o gynwysoldeb, sy’n llywio arferion addysgu a dysgu, yn cefnogi darpariaeth ac yn nodi anghenion hyfforddi staff. Mae’r broses yn helpu hwyluso arfer yn canolbwyntio ar yr unigolyn, yn unol â Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 a Deddf Cydraddoldeb 2010.

Yn dilyn ymchwil, yn 2019, datblygodd Cydlynydd ADY y coleg a’r tîm rheoli Cymorth Dysgu blatfform electronig i’r holl ddysgwyr ei gwblhau ar sail eu proffiliau unigol. Y rhesymeg ar gyfer gweinyddu’r broses sgrinio electronig yw darparu cyfle i ddysgwyr heb ddiagnosis ffurfiol, neu nad ydynt wedi datgelu yn y gorffennol bod ganddynt angen dysgu ychwanegol a/neu anabledd (ADY), i hunanfyfyrio a chofnodi proffil a niwroamrywiaeth y dysgwr. Niwroamrywiaeth yw’r cysyniad lle bydd gwahaniaethau niwrolegol yn cael eu cydnabod a’u parchu gan bobl eraill fel pob amrywiad dynol arall.

Mae’r holiadur sgrinio cymorth dysgu yn rhoi gwybod i staff am sut orau i gynorthwyo’r dysgwr ac yn hwyluso creu’r proffil un dudalen. Mae’r broses yn darparu adborth uniongyrchol ar ddechrau’r flwyddyn academaidd i staff addysgu’r cwricwlwm trwy system gwybodaeth reoli ddynodedig. Mae’n hyrwyddo hunanymwybyddiaeth o broffiliau dysgwyr unigol i hwyluso addasiadau rhesymol a gwahaniaethu yn y dosbarth.  

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Caiff y broses sgrinio ei gweinyddu fel rhan o’r sefydlu cymorth dysgu ar draws pob campws. O fewn dwy wythnos gyntaf tymor yr hydref, mae’r holl ddysgwyr addysg bellach, addysg uwch a dysgu yn y gwaith newydd a’r rhai sy’n dychwelyd yn llenwi’r holiadur electronig. Mae’r broses wyneb yn wyneb hon yn galluogi dysgwyr i gwrdd ag aelodau allweddol o staff cymorth dysgu a chael eu cynorthwyo trwy gydol y broses i gofnodi proffil cyfoethog o bob dysgwr unigol.  

O ran hygyrchedd, gall dysgwyr ddefnyddio technoleg gynorthwyol (e.e. meddalwedd darllen) i fynd at y fformat hawdd ei ddarllen. Mae’r sgriniwr wedi cael ei ysgrifennu gan ddefnyddio iaith gadarnhaol i rymuso ac annog dysgwyr i rannu gwybodaeth werthfawr am eu hanghenion dysgu.

Mae pob dysgwr yn llenwi holiadur ar draws ystod o feysydd, gan gynnwys:

  • Rheoli amser
  • Gwaith darllen ac ysgrifenedig
  • Cof, canolbwyntio a threfnu  
  • Anghenion cymdeithasol a chyfathrebu, sensitifrwydd synhwyraidd a delio â newidiadau annisgwyl
  • Gwahaniaethau dysgu, cyflyrau meddygol ac iechyd
  • Addasiadau blaenorol i arholiadau

Caiff dysgwyr gyfle i ddatgelu unrhyw ddiagnosis a chyflyrau blaenorol, a rhoi sylwadau ar eu canfyddiadau o rwystrau rhag dysgu. Hefyd, gallant adrodd ar strategaethau yn canolbwyntio ar yr unigolion y maent yn eu cyflogi ar hyn o bryd, ac sy’n gweithio iddyn nhw.  

Wedi i ddysgwyr gydsynio i rannu a chyflwyno eu hymatebion, anfonir neges e-bost at ddysgwyr gyda manylion cyswllt ar gyfer staff cymorth dysgu a lles allweddol, ar sut i fanteisio ar gymorth sy’n annog annibyniaeth a chyfrifoldeb am eu dysgu, yn ogystal â chyfeirio at wasanaethau sy’n hygyrch iddyn nhw trwy gydol y flwyddyn. Gall dysgwyr a staff fynd at ymatebion a gyflwynwyd a’u gweld trwy’r system gwybodaeth reoli ddynodedig. 

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?s?

Llenwodd dros 2,500 o ddysgwyr yr holiadur sgrinio yn 2021-2022. Mae’r wybodaeth a gynhyrchir o’r broses sgrinio cymorth dysgu yn cefnogi profiad dysgu yn canolbwyntio ar yr unigolyn, ac yn hyrwyddo diwylliant cynhwysol o fewn y coleg ar gyfer yr holl ddysgwyr. Mae’r sgriniwr yn gweithredu fel strategaeth ar gyfer codi cymhelliant myfyrwyr ar gyfer dysgu gan eu bod yn gallu myfyrio ar, a dehongli, eu cryfderau unigryw eu hunain a’u rhwystrau rhag dysgu.

Gall athrawon weld pob holiadur trwy’r system gwybodaeth reoli ddynodedig ar sail unigolyn neu ddosbarth. Mae staff addysgu yn defnyddio’r wybodaeth yn gyson i greu proffiliau dosbarth cyfoethog a darparu amgylchedd addysgu a dysgu cynhwysol. Mae staff addysgu wedi dweud bod y wybodaeth sgrinio ddwyieithog yn hanfodol: mae safbwynt y dysgwr yn graff ac yn aml yn darparu sylfaen i sgyrsiau am ddysgu personoledig yn gynnar yn y flwyddyn academaidd. Caiff athrawon ddealltwriaeth fanwl o ystod ac amrywiaeth yr anghenion dysgu yn yr ystafell ddosbarth.

Caiff y wybodaeth ei hymgorffori mewn cynllunio a chyflwyno sesiynau addysgu a dysgu. Hefyd, mae cynorthwywyr cymorth dysgu yn defnyddio gwybodaeth y sgriniwr i gynllunio gweithgareddau sy’n briodol i angen dysgwyr a gofynion cymorth unigol. Mae’r tîm cymorth dysgu, ar y cyd â’r tîm addysgu a dysgu, yn parhau i  gynorthwyo staff addysgu i ddefnyddio’r wybodaeth yn y sgriniwr a rhannu’r ethos fod ‘ADY yn gyfrifoldeb pawb’ yn y coleg. 
 

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Cyflwynwyd hyfforddiant ar gyfer holl staff y coleg i ledaenu rhesymeg y broses sgrinio Cymorth Dysgu, ynghyd â chreu pecyn cymorth i gynorthwyo staff addysgu i ddarparu profiad dysgu cynhwysol. Felly, mae staff nid yn unig yn cael gwybod am niwroamrywiaeth eu dysgwyr, rhoddir offer a syniadau iddynt eu hymgorffori yn eu harferion i ddiwallu anghenion dysgwyr hefyd. Rhannwyd astudiaethau achos arfer dda gydag Awdurdodau Lleol a Fforwm Cydlynwyr Anghenion Dysgu Ychwanegol Cymru Gyfan hefyd.

Gwybodaeth am y coleg

Daeth Coleg Sir Gâr a Coleg Ceredigion yn goleg integredig ym mis Awst 2017, a chyfeirir ato nawr fel un coleg, gyda dau frand a saith campws ledled Sir Gaerfyrddin a Cheredigion. Mae’r ddau gampws sy’n ffurfio Coleg Ceredigion yn Aberystwyth ac Aberteifi. Mae gan Coleg Sir Gâr bum campws yn Rhydaman, Gelli Aur, Ffynnon Job, Pibwrlwyd a Llanelli. Mae’r coleg integredig yn cyflwyno ystod eang o gyrsiau galwedigaethol gyda chyfleoedd dilyniant ar gael ar y rhan fwyaf o gyrsiau i’r lefel nesaf, prentisiaethau ac addysg uwch.  

Ar hyn o bryd, mae gan y coleg 5,505 o ddysgwyr addysg bellach, y mae 2,795 ohonynt yn ddysgwyr amser llawn, a 2,710 yn ddysgwyr rhan-amser. O’r dysgwyr amser llawn, mae 80% yn ddysgwyr yn Sir Gâr, a 20% yng Ngheredigion. 

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Mae gan y coleg ymrwymiad cryf i ddysgu proffesiynol parhaus i alluogi staff i ddatblygu eu medrau, a chefnogi nod y coleg i gyflwyno profiad ysbrydoledig i ddysgwyr. Mae model dysgu proffesiynol Llwybr Rhagoriaeth y coleg yn annog staff i hunanfyfyrio a hunanasesu ac asesu cymheiriaid i nodi meysydd i’w datblygu er mwyn iddynt allu manteisio ar gyfleoedd dysgu proffesiynol priodol ac unigoledig.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Llwybrau Teilwredig ar gyfer Dysgu Proffesiynol – Diwylliant o Chwilfrydedd 
Mae’r coleg wedi ymrwymo i ysbrydoli chwilfrydedd ymhlith pawb sy’n gweithio ac yn dysgu yn y coleg. Mae’r coleg yn cynorthwyo staff i fod yn arloesol, yn greadigol a’u herio eu hunain i ddysgu er mwyn ysbrydoli dysgwyr i wneud yr un fath. Mae’r coleg yn cydnabod bod angen i staff arwain trwy esiampl er mwyn bod yn fodelau rôl i ddysgwyr o ran grym chwilfrydedd.

Mae llwybrau chwilfrydedd y coleg yn gyfres deilwredig o lwybrau dysgu proffesiynol y gall staff ddewis eu cymryd. Mae hyn yn galluogi staff i fanteisio ar gyfres bersonoledig a theilwredig o weithgareddau dysgu proffesiynol sy’n gweddu’n agos i’w hanghenion unigol. Yn dilyn proses fyfyriol hunanwerthuso a thrafodaethau proffesiynol, gall staff ddewis dilyn llwybr am flwyddyn academaidd wedi’i seilio ar feysydd i’w datblygu a nodwyd a’u synnwyr chwilfrydedd naturiol. Cefnogir pob llwybr gan y tîm addysgu a dysgu canolog yn cydweithio â thimau rheoli cyfadrannau a’r uwch dîm arweinyddiaeth. Mae llwybrau’n cynnwys: llwybr ymchwil weithredu, llwybr Technoleg Addysg, llwybr diwydiant, llwybr dechreuwyr newydd, llwybr cymhwyster proffesiynol, llwybr arweinyddiaeth, llwybr llywodraethwyr a llwybr dwyieithog.

Llwybr Ymchwil Weithredu 
Mae’r rhaglen wedi’i dylunio i bara am y flwyddyn academaidd lawn, gyda phob aelod o staff yn cael ei ryddhau o addysgu am 2 awr yr wythnos.Mae staff yn cyflwyno cynigion prosiect a darperir adborth adeiladol gan banel sy’n cynorthwyo datblygiad y prosiect o’r dechrau. Caiff dawn greadigol ei meithrin a gall staff fynd â’u prosiect yn y cyfeiriad sy’n berthnasol i’w harfer, yn eu barn nhw; gallant benderfynu ar ffocws, methodoleg a natur y deilliannau. Trwy gymorth un i un, mae gan staff berchnogaeth dros sut bydd y prosiect yn esblygu ac yn addasu wrth gaffael dysgu newydd. Mae nodweddion unigryw’r rhaglenni yn cynnwys:

  •    Rhaglen siaradwyr gwadd 
  •    Gweithdai techneg
  •    Cymorth un i un 
  •    Grwpiau adolygu cymheiriaid 
  •    Gŵyl Ymarfer a gwefan 
  •    Rhoddir cymorth i rannu a chyhoeddi gwaith.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr??

Yn 2021-2022, canolbwyntiodd thema Ymchwil Weithredu’r coleg ar Ymgysylltu a Chadw. Yn yr hinsawdd bresennol, ar ôl y pandemig, roedd targed y coleg, sef 90% ar gyfer presenoldeb i ddysgwyr yn drothwy anodd ei gyrraedd. Ym mis Mawrth 2022, y gyfradd presenoldeb ar draws y coleg oedd 86%, ac ers mis Mai, mae wedi gostwng i 84%. Isod, ceir cipolwg ar enghreifftiau o ddata sy’n cefnogi’r effaith gadarnhaol ar bresenoldeb ar gyfer y grwpiau hynny o ddysgwyr sy’n cael eu haddysgu gan staff yn ymgymryd ag ymchwil weithredu. Cymerwyd y data ym mis Mai 2022 wrth i staff gwblhau eu prosiectau. 

Y Prosiect Technoleg Cerddoriaeth sy’n defnyddio presenoldeb presennol yr Amgylchedd Meddwl (Thinking Environment) ar gyfer grwpiau sy’n cymryd rhan yn y prosiect: Lefel 3 Blwyddyn 1 = 92.9%, Lefel 3 Blwyddyn 2 = 92.8%. Presenoldeb presennol y grŵp nad yw’n cymryd rhan = 79.2%.

Darlithydd yn y Diwydiannau Creadigol:

Yn fy ngrŵp Blwyddyn 2 i, aeth y presenoldeb o 83% i 92.9% a effeithiodd ar ymgysylltu a chwblhau’r cwrs yn llwyddiannus. Wedyn, bu gwelliant yn y gyfradd cwblhau yn llwyddiannus o 88% i 100%, gyda 40% o fyfyrwyr yn cyflawni gradd Anrhydedd, o gymharu â 28% yn y flwyddyn flaenorol. Mae rhoi perchnogaeth i ddysgwyr ddewis eu hamserlen eu hunain nid yn unig wedi cynyddu presenoldeb, mae wedi gwella ymgysylltu a brwdfrydedd hefyd.

Mae caniatáu i ddysgwyr gael perchnogaeth o’u hamserlen eu hunain, gan ddewis o blith detholiad o weithdai, wedi galluogi prosiectau i fod yn fwy amlddisgyblaethol. Gallai dylunydd gwisgoedd ddewis dysgu weldio ynghyd â thorri patrymau. Deilliodd y prosiect hwn er mwyn alinio ymhellach â’r byd celf a dylunio, lle mae angen i ymarferwyr fod yn fwy amlddisgyblaethol, hyblyg ac addasadwy i’r economi.

Gŵyl Ymarfer 
Mae’r rhaglen yn gorffen â Gŵyl Ymarfer y coleg, ac fe gaiff gwefan ei chynhyrchu sy’n rhoi platfform i bob ymarferwr rannu eu meddwl a’u cynnydd. Caiff sesiynau’r ŵyl eu gyrru gan weithdai a gall staff ar draws y coleg ddewis sesiynau yr hoffent eu mynychu ar sail eu chwilfrydedd eu hunain. Mae’r sesiynau’n rhyngweithiol ac yn annog y rhai sy’n mynychu i ystyried sut gellir ymgorffori’r syniadau a archwilir yn eu meysydd ymarfer eu hunain. Mae’r wefan yn fforwm agored lle caiff staff eu hannog i fod yn greadigol wrth gyflwyno eu gwaith trwy flogiau, ffotograffau, cyflwyniadau, pecynnau cymorth, pytiau sain o gyfweliad llais y dysgwr a staff, ac ysgrifennu ffurfiol.

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Yn ystod 2021-2022, roedd y Rhaglen Ymchwil Weithredu yn un o ddwy fenter dysgu proffesiynol a archwiliwyd fel rhan o Brosiect Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol Llywodraeth Cymru dan arweiniad yr Undeb Prifysgolion a Cholegau. O ganlyniad i’r prosiect hwn, mae’r coleg wedi rhannu datblygu diwylliant ymchwil yn ffurfiol mewn pedwar coleg partner fel rhan o elfen gydweithredol y Gronfa Dysgu Proffesiynol ar gyfer 2022-2023. 
 

Gwybodaeth am y coleg

Daeth Coleg Sir Gâr a Coleg Ceredigion yn goleg integredig ym mis Awst 2017, ac mae bellach yn un coleg, gyda dau frand a saith campws ledled Sir Gaerfyrddin a Cheredigion. Mae’r ddau gampws sy’n ffurfio Coleg Ceredigion yn Aberystwyth ac Aberteifi. Mae gan Coleg Sir Gâr bum campws yn Rhydaman, Gelli Aur, Ffynnon Job, Pibwrlwyd a Llanelli. Mae’r coleg yn cyflwyno ystod eang o gyrsiau galwedigaethol gyda chyfleoedd dilyniant ar gael ar y rhan fwyaf o gyrsiau i’r lefel nesaf, prentisiaethau ac addysg uwch.  

Ar hyn o bryd, mae gan y coleg 5,505 o ddysgwyr addysg bellach, y mae 2,795 ohonynt yn ddysgwyr amser llawn, a 2,710 yn ddysgwyr rhan-amser. O’r dysgwyr amser llawn, mae 80% yn ddysgwyr yn Sir Gâr, a 20% yng Ngheredigion.
 

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Barnwyd bod angen gwelliant sylweddol ar Gyngor Sir Powys yn 2019 a thynnwyd y sir o’r categori gweithgarwch dilynol yn 2021. 

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgaredd

Ailstrwythurodd y cyngor ei wasanaethau ADY a phenododd bennaeth gwasanaeth newydd. Mae cymorth i ddisgyblion ag AAA ac ADY yn flaenoriaeth uchel i’r gwasanaeth addysg ac mae’r pennaeth gwasanaeth yn gweithio’n agos gyda’r prif weithredwr a’r cyfarwyddwr addysg i ysgogi gwelliannau yn y cymorth a ddarperir i ysgolion a disgyblion. Trefnodd y cyngor gymorth allanol gan ymgynghorwyr a chynghorwyr profiadol i gefnogi’r gwaith hwn. Mae swyddogion yn ystyriol o’r angen i gynnal y gwaith hwn ac adeiladu arno, ac aethant ati i gryfhau prosesau rheoli perfformiad a gwella’r cyfleoedd dysgu proffesiynol er mwyn gwella medrau a datblygu aelodau parhaol y tîm ADY. Mae prosesau hunanwerthuso gwell yn helpu swyddogion i nodi cryfderau a meysydd i’w gwella yng ngwaith y tîm ADY ac mae disgwyliadau uwch swyddogion ar gyfer gwaith y tîm yn uchel. Mae’r tîm ADY wedi sicrhau’r gwelliannau cyflym hyn yn ei waith ar yr un pryd â chynorthwyo ysgolion ag agenda trawsnewid ADY.  

Mae swyddogion wedi datblygu perthynas waith dda ag ysgolion. Maent wedi ymateb yn dda i safbwyntiau penaethiaid a Chydlynwyr ADY wrth iddynt roi systemau a phrosesau newydd ar waith. Mae swyddogion yn darparu cymorth a chyngor effeithiol, er enghraifft trwy fwletinau wythnosol defnyddiol, cyfarfodydd ac adnoddau ar-lein gwerthfawr. Mae arweinwyr ysgolion yn gwerthfawrogi pwynt mynediad unigol yr awdurdod ar gyfer atgyfeiriadau i’r Gwasanaeth Ysgolion trwy Banel Cynhwysiant Powys (PIP) a Phanel Cynhwysiant y Blynyddoedd Cynnar, ynghyd â phlatfform a phorth dwyieithog ‘Tyfu’. Mae’r platfform hwn yn adnodd defnyddiol iawn a hawdd cael ato, sy’n sicrhau bod dogfennau ac atgyfeiriadau AAA i gyd ar gael trwy un pwynt mynediad cyfleus. 

Mae’r awdurdod lleol yn cynnig dysgu proffesiynol gwerthfawr i ysgolion a lleoliadau. Er enghraifft, mae’r gwasanaeth wedi ariannu ychydig o athrawon mewn ysgolion arbennig a chanolfannau arbenigol i astudio diplomau ôl-raddedig mewn darpariaeth AAA. Rhennir yr arbenigedd hwn yn fuddiol gyda darparwr eraill. Mae staff eraill mewn ysgolion arbennig wedi ymgymryd â dysgu proffesiynol i sicrhau bod ganddynt ddealltwriaeth dda iawn o angen. Hefyd, sefydlwyd rhaglen hyfforddiant sir gyfan, fel y gall staff addysgu a chymorth ym mhob ysgol ddatblygu medrau yn gysylltiedig ag amrywiaeth eang o AAA, gan gynnwys cyflyrau ar y sbectrwm awtistig; anawsterau iaith, lleferydd a chyfathrebu; anawsterau dysgu penodol ac anawsterau cymdeithasol, emosiynol ac ymddygiadol. 

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Ar y cyfan, mae uwch arweinwyr mewn ysgolion a lleoliadau o’r farn bod swyddogion anghenion dysgu ychwanegol a staff gwasanaeth canolog yr awdurdod lleol yn eu cefnogi’n dda. Mae’r awdurdod lleol yn defnyddio amrywiaeth o ddata a gwybodaeth yn effeithiol fel rhan o werthuso gwasanaethau. Mae swyddogion yn myfyrio ar strategaethau sydd wedi gweithio’n dda a’r rhai y buodd eu heffaith ar ddysgwyr yn llai llwyddiannus. Er enghraifft, yn dilyn hyfforddiant diweddar ar ymddygiad cadarnhaol, mae bron pawb a gymerodd ran wedi gwneud newidiadau i’w hymarfer o ganlyniad uniongyrchol i’r dysgu proffesiynol. Dywed llawer o ysgolion a lleoliadau eu bod eisoes wedi dechrau gweld effaith gadarnhaol ar ymarfer, gan gynnwys gwell cysondeb yn ymagwedd staff yn ogystal â llai o ymddygiadau heriol a gwaharddiadau.

Gwybodaeth am yr awdurdod lleol

Mae Cyngor Sir Powys yn sir wledig, fawr yng nghanolbarth Cymru, sydd â phoblogaeth o 132,515 o bobl. Mae’n cwmpasu chwarter tir Cymru a dyma un o’r siroedd mwyaf, ond lleiaf poblog, yng Nghymru a Lloegr. Mae’r awdurdod lleol yn cynnal 95 ysgol. Mae gan yr awdurdod un ysgol pob oed i ddisgyblion 3 i 16 oed. Mae 80 o ysgolion cynradd, gan gynnwys 21 sy’n darparu addysg cyfrwng Cymraeg. Mae 11 ysgol uwchradd, nad yw’r un ohonynt wedi’i chategoreiddio’n ysgol cyfrwng Cymraeg. Mae chwech o’r ysgolion uwchradd hyn yn ysgolion dwy ffrwd iaith. Yn ogystal, mae tair ysgol arbennig ac un uned cyfeirio disgyblion

Math o Adnodd Gwella: Arfer effeithiol

Rhannu'r dudalen hon

Gwybodaeth am yr ysgol

Mae Ysgol Penglais yn ysgol cyfrwng Saesneg yn Aberystwyth, sy’n gwasanaethu ardal eang yng ngogledd a chanol Ceredigion. Mae tua 1100 o fyfyrwyr yn yr ysgol, y mae 12.8% ohonynt yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim, a 34.8% ar y gofrestr ADY. Mae dwy uned arbennig ar y safle: y Ganolfan Cymorth Dysgu ar gyfer myfyrwyr â lefelau uchel o anghenion a’r Ganolfan Adnoddau Clywed. Mae tua 10% o ddisgyblion yn siarad Cymraeg fel iaith gyntaf, a siaredir 34 o ieithoedd eraill yn yr ysgol.

Yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf, mae’r ysgol wedi bod ar daith i wella. Ategwyd hyn gan weledigaeth newydd yr ysgol, sy’n dechrau gyda’r nod i fod ‘yn ysgol hapus, uchelgeisiol sy’n cyflawni’n dda lle mae pawb yn cael eu parchu a’u gwerthfawrogi’. Mae’r weledigaeth gynhwysol ac uchelgeisiol hon yn ymgorffori’r angen i weithio fel cymuned gyfan ac i bawb fod y gorau y gallant, fel y gall disgyblion fod yn ddinasyddion llwyddiannus yn eu cymunedau, yng Nghymru a’r byd. Mae dysgu proffesiynol wedi bod yn agwedd hanfodol ar y daith gyda ffocws cryf ar addysgu a dysgu. Mae hyn wedi arwain at ddiwylliant agored iawn lle caiff arfer dda ei rhannu’n barhaus. Mae’r gwaith a wnaed yn y ddwy flynedd gyntaf o ran datblygu staff ac addysgeg wedi rhoi’r ysgol mewn sefyllfa dda i ganolbwyntio ar ddatblygu’r Cwricwlwm i Gymru. Mae ymchwil wedi bod yn agwedd bwysig iawn ar y gwaith hwn, gyda’r holl ddatblygiadau wedi’u seilio ar ymchwil ac ymholi proffesiynol. Mae gwaith mwy diweddar ar ddatblygu model arweinyddiaeth, lle rhoddir cyfrifoldeb i adrannau neu gyfadrannau unigol am yrru eu gwelliant eu hunain, wedi datblygu diwylliant o hunanwella ymhellach lle mae ymddiriedaeth ac atebolrwydd yn mynd law yn llaw.  

Cyd-destun a chefndir yr arfer effeithiol neu arloesol

Dechreuodd taith yr ysgol i ddatblygu dysgu proffesiynol ym mis Medi 2017 lle dechreuodd arweinwyr ddatblygu diwylliant mwy agored yn canolbwyntio ar ddatblygiad yn hytrach na barn. Rhoddwyd mwy o berchnogaeth o’u dysgu proffesiynol i gydweithwyr, a chyflwynwyd grwpiau ymchwil gan alluogi’r holl gydweithwyr i gyfrannu at ddatblygiad strategol ym Mhenglais. 

Ym mis Medi 2018, rhoddwyd mwy o berchnogaeth i gydweithwyr addysgu ac arweinwyr canol i arwain ar ddatblygu addysgu a dysgu o fewn eu cyfadrannau a’r ysgol ehangach hefyd. Roedd hyn yn cynnwys: 

  • sicrhau bod pob cyfarfod yn cynnwys ffocws cryf ar addysgu a dysgu
  •  dileu’r holl raddau o arsylwadau gwersi, gan ganolbwyntio ar ansawdd y drafodaeth broffesiynol a gododd o’r arsylwadau 
  •  gweithio mewn cyfadrannau i ddatblygu eu polisïau asesu eu hunain o fewn y fframwaith a roddwyd gan yr ysgol gyfan
  • darparu arweiniad a chyfeiriad i’r ysgol gyfan am flaenoriaethau addysgu a dysgu tra’n datblygu arweinwyr cyfadrannau i gymryd mwy o berchnogaeth dros addysgu a dysgu yn eu cyfadrannau hefyd 
  • annog cydweithwyr i ddechrau cyfrannu a rhannu syniadau yn y briffiau ddwywaith yr wythnos ar gynhwysiant a darpariaeth ADY ac addysgu a dysgu 
  • mwy o gyfranogiad gan gydweithwyr mewn hyfforddiant HMS a chyfarfodydd ar gyfer y staff cyfan
  • cyflwyno rhaglen hyfforddi lle mae hyfforddwr ar gael i bob cydweithiwr addysgu yn ei gyfadran

Nod y rhaglen hyfforddi oedd datblygu agweddau ar addysgeg yn eu maes pwnc. Cafodd amser am adborth effeithiol o sesiynau hyfforddi ei gynnwys mewn amser cyfarfodydd adrannau. Er enghraifft, sefydlodd yr adran ieithoedd sesiwn hyfforddi ac addysgeg yn ystod amser cinio bob dydd Mercher am 30 munud i drafod arfer a hyfforddi proffesiynol a gynhaliwyd.

Ym mis Medi 2019, roedd amcanion rheoli perfformiad, a elwir erbyn hyn yn amcanion dysgu proffesiynol, wedi’u cysylltu ag addysgu ac arweinyddiaeth gyda’r pwyslais ar y safonau proffesiynol, gan gynnwys arweinyddiaeth ar gyfer yr holl gydweithwyr. Er enghraifft, dechreuodd y gyfadran fathemateg dreialu gwahanol ddulliau addysgu wedi’u seilio ar ymchwil wybyddol, a dechrau addysgu rhannau o’u gwers ‘yn dawel’. Rhannodd cydweithwyr y canlyniadau gyda phob aelod o staff trwy friffiau a HMS.

Ym mis Medi 2020, rhoddwyd dulliau ar waith i wneud dysgu proffesiynol yn fwy teilwredig. Defnyddiwyd oriau cyfnos yn unigol neu o fewn adran i ddatblygu eu harfer. Gwnaed hyn trwy  ffurfiau amrywiol gyda rhai ohonynt yn gwneud hyfforddiant ar-lein, rhai yn gwneud ymchwil, a rhai eraill yn ymgymryd â hyfforddiant yn yr adran y gellir ei ledaenu yn ystod cyfarfodydd. Er enghraifft, penderfynodd y gyfadran fathemateg astudio a threialu gwahanol agweddau ar ymchwil i addysgu mathemateg ac adrodd yn ôl am eu canfyddiadau mewn cyfarfodydd cyfadrannau. 

Mae dysgu proffesiynol wedi cael ei alluogi trwy roi amser i athrawon ymgymryd ag ymchwil addysgegol, gan gynorthwyo staff i gymhwyso a gwerthuso addysgeg newydd a rhannu arfer mewn briffiau a chyfarfodydd cyfadrannau. Yn dilyn yr hyfforddiant o fewn cyfadrannau, cyflwynodd yr ysgol rôl athro-hyfforddwr ADY. O fewn y rôl hon, mae hyfforddi wedi bod â rhan bwysig mewn mireinio technegau cyfarwyddol, gwella cymorth personoledig ar gyfer disgyblion ag ADY, ac ymgorffori strategaethau sy’n datblygu darllen, ysgrifennu a llafaredd ar draws adrannau.
 

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgarwch

Mae’r ddarpariaeth ar gyfer dysgu proffesiynol wedi cael ei haddasu, ei datblygu a’i mireinio’n helaeth, yn enwedig yn ystod y pandemig. Roedd hyn yn cynnwys:

  • cylchlythyr wythnosol ar arfer effeithiol gyda chysylltiadau i gydweithwyr arbrofi heb deimlo y byddant ‘yn gwneud camgymeriadau ac yn methu’
  • cydweithwyr, gan gynnwys athrawon newydd gymhwyso, yn cyflwyno ar arfer orau mewn briffiau ar-lein 
  • cyfadrannau’n gweithio gyda’i gilydd bob wythnos i ddatblygu adnoddau a chefnogi dysgu cyfunol a dysgu byw ac wedyn yn rhannu eu recordiadau i ddatblygu technegau dysgu ac addysgu cyfunol ymhellach; wedyn, rhannwyd arfer orau mewn sgrinlediadau a chyflwyniadau wythnosol ar sut i ddatblygu dysgu byw a dysgu cyfunol
  • datblygu diwylliant agored gyda thryloywder mewn trafodaethau, trwy rannu elfennau nad aethant cystal â’r disgwyl yn yr addysgu 

Mae strategaethau wedi cael eu mireinio i ddatblygu dysgu proffesiynol ymhellach. Mae’r rhain yn cynnwys:

  • amcanion dysgu proffesiynol sydd wedi’u cysylltu’n glir ag addysgu a dysgu gydag un yn canolbwyntio ar agwedd ar ddysgu proffesiynol pob aelod o staff ei hun. Rhoddir amser i bob aelod o staff ganolbwyntio ar hyn. Mae’r amcan hwn wedi’i gysylltu â datblygu addysgu, arweinyddiaeth neu arfer broffesiynol a fydd yn cael effaith ar safonau disgyblion. Caiff yr amcanion hyn eu trafod yn rheolaidd trwy gydol y flwyddyn gyda’r arfarnwr yn yr hyn a elwir yn ‘gyfarfodydd dal i fyny’. Yn sgil y rhain, mae rhai athrawon wedi ymgymryd ag ymholi proffesiynol yn yr ystafell ddosbarth
  • addasu’r brîff cynhwysiant i beidio â dim ond rhoi gwybod i gydweithwyr am anghenion disgybl, ond hefyd sut i fireinio technegau addysgu ar gyfer deilliannau gwell i ddisgyblion ag ADY 
  • datblygu’r brîff addysgu a dysgu i fod yn sesiwn boblogaidd lle mae llawer o gydweithwyr yn awyddus i rannu syniadau, llwyddiannau a methiannau. Mae hyn wedi bod yn hynod effeithiol wrth rannu gwaith am y cwricwlwm newydd, gan roi dealltwriaeth i gydweithwyr o’r datblygiadau mewn meysydd dysgu a phrofiad eraill a chydnabod bod creu’r cwricwlwm newydd yn broses o dreialu, gwerthuso a mireinio    
  • darparu cyfle i’r holl gydweithwyr brynu llyfr ar addysgu a dysgu neu arweinyddiaeth a fydd wedyn yn cael ei roi yn y gronfa neu’r adnoddau yn ein cornel addysgu a dysgu ar gyfer staff yn y llyfrgell
  • defnyddio recordiadau fideo o wersi i alluogi athrawon i recordio eu harfer eu hunain, rhannu arfer dda â’u cydweithwyr a thrafod cyfleoedd ar gyfer datblygu

Erbyn hyn, caiff unrhyw addysgu a datblygu dysgu yn yr ysgol ei lywio’n drylwyr gan ymchwil addysgegol. Mae’r holl ddysgu proffesiynol yn canolbwyntio ar flaenoriaethau’r ysgol gyfan, sy’n rhoi fframwaith ar gyfer athrawon ac oedolion, ac yn annog cynnydd cyflym yn y meysydd hyn. Ceir diwylliant cefnogol iawn lle mae sicrhau ansawdd a dysgu proffesiynol wedi’u cysylltu’n gadarn trwy arsylwadau gwersi datblygiadol, teithiau dysgu a gweithgareddau eraill. Mae hyn yn arwain at sgyrsiau agored, gonest ac ymddiriedus ar sut i fireinio arfer ymhellach. Mae hyfforddi yn elfen bwysig o hyn, ac mae llawer o athrawon ac arweinwyr yn manteisio ar y cyfle i ddatblygu eu medrau ymhellach trwy gael eu hyfforddi a thrwy fod yn hyfforddwr.   

Yn dilyn ymlaen o grwpiau ymchwil, mae nifer o aelodau staff wedi ymestyn eu profiadau proffesiynol ar y cyd ag asiantaethau allanol. Mae hyn yn cynnwys:

  • manteisio ar gyfleoedd i ddilyn gradd Meistr mewn Addysg 
  • astudio ar gyfer doethuriaethau mewn addysg 
  • cydweithio â phrifysgolion ar brosiectau ymchwil
  • cyflwyno neu weithio gydag asiantaethau allanol, e.e. Prifysgol Aberystwyth, NAEL
  • gweithio gydag ysgolion eraill i ddatblygu medrau arwain

Y flwyddyn nesaf, mae’r ysgol yn bwriadu:

  • parhau â’r model dysgu proffesiynol mewnol gyda’r ffocws ar addysgeg ar gyfer y cwricwlwm newydd a blaenoriaethau’r ysgol 
  • cyflwyno model hyfforddi ychwanegol
  • cyflwyno llwybrau mwy teilwredig ar gyfer staff
     

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Ceir tystiolaeth glir fod dysgu proffesiynol a newid mewn diwylliant wedi cael effaith ar yr addysgu a’r dysgu ar draws yr ysgol, sydd yn ei dro wedi cael effaith ar safonau disgyblion. Gellir gweld hyn yn y canlynol:

  • mae gan yr ysgol ymagwedd gydweithredol gref erbyn hyn, ac fe gaiff athrawon ac arweinwyr drafodaethau o ansawdd uchel yn rheolaidd am addysgeg ac arweinyddiaeth. Mae diwylliant cydweithredol, agored ac ymddiriedus yr ysgol a hunanwelliant wedi arwain at welliant mewn addysgu a dysgu ar draws yr ysgol
  • gwelliant cryf yng nghanlyniadau TGAU a chyfnod allweddol 5 yn 2019. Mae’r gwelliant hwn wedi parhau ar bob lefel, ac mae llawer o ddisgyblion yn gwneud cynnydd da erbyn hyn
  • yr arolygon staff blynyddol yn adrodd am welliant clir yn ansawdd, defnyddioldeb a chyflwyno dysgu proffesiynol a nifer uchel y staff sy’n dweud bod ymddiriedaeth ynddynt i arloesi i ddiwallu anghenion disgyblion
  • mwy o staff yn ymgymryd ag astudiaethau ymchwil unigol, grŵp ac allanol a chymwysterau proffesiynol
  • cyfraniadau at sefydliadau allanol ar sut maent yn cyflwyno dysgu proffesiynol

 

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Ymwelodd cynrychiolwyr o’r consortiwm rhanbarthol â’r ysgol i weld effaith ymchwil ar addysgu mathemateg. Gwnaeth y pennaeth gyflwyniad mewn cynhadledd ranbarthol ar daith yr ysgol i wella trwy’r ffocws ar ddysgu proffesiynol. Mae gwybodaeth am y daith dysgu proffesiynol yn Ysgol Penglais wedi cael ei rhannu â’r Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol Cymru ar eu gwefan.