Archives: Erthyglau Newyddion
Ymunwch â ni ar gyfer ein gweminar Estyn yn Fyw am 4:00yh ar 15 Hydref 2026 am drafodaeth ynglŷn ag ….
Cofrestrwch nawr! Estyn yn fyw | Estyn Live
Archives: Erthyglau Newyddion
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae ysgolion, unedau cyfeirio disgyblion ac awdurdodau lleol yn dangos ymrwymiad cryf i gefnogi dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal, ond mae angen iddynt wneud mwy i ddeall sut mae eu cymorth yn gwella cynnydd a chyflawniad addysgol, yn ôl adroddiad newydd gan Estyn, a gyhoeddwyd heddiw.
Mae’r adroddiad, Yn Hysbys, Yn Cael Eu Cynnwys Ac Yn Uchelgeisiol: Hybu addysg dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal, yn archwilio pa mor effeithiol y mae ysgolion a gynhelir, UCDau ac awdurdodau lleol yng Nghymru yn gwella profiadau addysgol, lles a dyheadau dysgwyr rhwng 3 ac 16 oed sydd â phrofiad o fod mewn gofal. Ystyriodd brofiadau plant a oedd yn derbyn gofal, a fabwysiadwyd o ofal, a oedd yn byw dan drefniadau gofal gan berthynas, a oedd yn destun gorchmynion gwarcheidiaeth arbennig neu blant a oedd wedi derbyn gofal yn flaenorol.
Mae’r adroddiad yn canfod bod dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal yn fwyaf tebygol o ffynnu pan fyddant yn hysbys ac yn cael eu deall fel unigolion, yn cael eu cynnwys yn llawn mewn addysg ac yn cael eu cefnogi gan oedolion sy’n parhau i fod yn uchelgeisiol ar gyfer eu dysgu a’u dyfodol.
Mae’n dangos bod llawer o staff yn adnabod dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal yn dda ac yn eu helpu i deimlo’n ddiogel, eu bod yn cael eu cynnwys a’u bod yn cael eu cefnogi. Mae’r darparwyr cryfaf yn cyfuno hyn â disgwyliadau uchelgeisiol ar gyfer dysgu a chyfleoedd yn y dyfodol.
Un o’r canfyddiadau canolog oedd bod darparwyr yn fwy llwyddiannus, yn gyffredinol, wrth ddisgrifio’r cymorth y maent yn ei gynnig nag wrth ddangos ei effaith ar gynnydd, cyrhaeddiad a deilliannau tymor hwy dysgwyr. Yn aml, caiff presenoldeb, ymddygiad a lles eu monitro’n fwy cyson na chyflawniad addysgol.
Yn gyffredinol, mae ysgolion, unedau cyfeirio disgyblion ac awdurdodau lleol yn gallu nodi a monitro plant sy’n derbyn gofal ar hyn o bryd yn well. Mae cymorth yn llai cyson i ddysgwyr sy’n cael eu mabwysiadu o ofal, sy’n byw dan drefniadau gofal gan berthynas neu dan orchmynion gwarcheidiaeth arbennig, neu a oedd yn derbyn gofal yn flaenorol. Mae hyn yn cyfyngu ar allu darparwyr i nodi anghenion sy’n dod i’r amlwg, ymyrryd yn gynnar a gwerthuso deilliannau ar gyfer y dysgwyr hyn.
Mae’r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at bwysigrwydd cynnal parhad addysgol yn ystod newidiadau i leoliadau neu ysgolion, gan gynnwys parhad perthnasoedd dibynadwy ac addysg cyfrwng Cymraeg, lle bo hynny’n briodol.
Tynnodd dysgwyr sylw yn gyson at bwysigrwydd oedolion dibynadwy sy’n gwrando, yn deall eu hamgylchiadau ac yn cynnig cymorth cyson. Er bod llawer o ddarparwyr yn ceisio safbwyntiau dysgwyr, nid yw’r rhain yn dylanwadu ar benderfyniadau am eu haddysg bob tro. Tynnodd dysgwyr sylw hefyd at yr angen am breifatrwydd a thrin gwybodaeth bersonol yn ofalus, fel nad ydynt yn teimlo eu bod yn cael eu hynysu oherwydd eu profiad o fod mewn gofal.
Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru, Owen Evans:
“Mae llawer i’w gydnabod yn ymrwymiad staff sy’n helpu dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal i deimlo’n ddiogel a’u bod yn cael eu gwerthfawrogi a’u cynnwys. Mae’r arfer gryfaf yn cyfuno’r cymorth hyn â disgwyliadau uchel o’r hyn y gall pob dysgwr ei gyflawni.
“Mae angen dealltwriaeth gliriach arnom o ba ddulliau sy’n helpu dysgwyr i wneud cynnydd a chyflawni’n dda. Mae gwrando ar ddysgwyr, deall eu hamgylchiadau unigol a chynnal parhad yn eu haddysg yn hanfodol i’w helpu i elwa ar gyfleoedd yn y dyfodol a gwerthuso effaith cymorth ar eu cynnydd a’u deilliannau.
Mae’r adroddiad yn argymell bod ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion yn gosod disgwyliadau uchelgeisiol ar gyfer dysgwyr sydd â phrofiad o fod mewn gofal, yn sicrhau y gallant fanteisio’n deg ar ddysgu a chyfleoedd yn y dyfodol, ac yn asesu pa mor dda y mae cymorth yn eu helpu i wneud cynnydd.”
Dylai awdurdodau lleol gryfhau sut maent yn monitro deilliannau addysgol, craffu ar effaith cymorth a chydweithio â phartneriaid i gynnal parhad pan fydd lleoliadau neu ysgolion yn newid. Mae Estyn hefyd yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru egluro disgwyliadau cenedlaethol ac adolygu a yw arweiniad, cyllid a threfniadau atebolrwydd yn cefnogi darpariaeth gyson a theg, gan barchu dewisiadau dysgwyr a theuluoedd ynghylch datgelu a chyfrinachedd.
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae adroddiad newydd gan Estyn a gyhoeddwyd heddiw yn canfod bod presenoldeb ymhlith dysgwyr ôl-16 yng Nghymru yn parhau i fod islaw disgwyliadau darparwyr, gyda chyfraddau presenoldeb ar draws dosbarthiadau chweched ysgolion a cholegau addysg bellach o tua 80% o’r sesiynau wedi’u hamserlenni, ar gyfartaledd, dros y tair blynedd diwethaf. Fodd bynnag, mae gwahaniaethau o ran sut caiff presenoldeb ei gofnodi yn gwneud cymhariaeth genedlaethol ddibynadwy yn anodd.
Maer’ adroddiad, Presenoldeb a chyfranogiad yn y sector ôl-16: Gwerthusiad o bresenoldeb, cyfranogiad ac arfer darparwyr ledled Cymru, yn ystyried presenoldeb a chyfranogiad ymhlith dysgwyr amser llawn rhwng 16 a 19 oed mewn dosbarthiadau chweched ysgolion a cholegau addysg bellach ledled Cymru. Mae’n archwilio patrymau presenoldeb, rhwystrau rhag bod yn bresennol ac effeithiolrwydd strategaethau darparwyr i wella ymgysylltiad dysgwyr.
Canfu’r adolygiad nad oes dull cenedlaethol cyson ar gyfer mesur neu adrodd ar bresenoldeb ôl-16 ar hyn o bryd. O ganlyniad, nid yw’n bosibl cymharu ffigurau presenoldeb yn llawn ar draws darparwyr ac, mewn rhai achosion, nid yw prif ddata presenoldeb yn adlewyrchu presenoldeb corfforol dysgwyr mewn gwersi yn gywir. Mae’r anghysondebau hyn yn lleihau defnyddioldeb data presenoldeb ar gyfer meincnodi, hunanwerthuso a chynllunio gwelliant.
Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at amrywiad mewn presenoldeb ar draws gwahanol fathau o ddarpariaeth. Mae presenoldeb yn dueddol o fod yn gryfach ymhlith dysgwyr Blwyddyn 12 a’r rhai sy’n astudio cymwysterau Safon Uwch a rhaglenni galwedigaethol Lefel 3. Mae presenoldeb yn gyffredinol wannach ymhlith dysgwyr Blwyddyn 12, ar raglenni lefel is ac mewn elfennau gorfodol o ddarpariaeth, fel cyrsiau ailsefyll TGAU Saesneg a Mathemateg a sesiynau Bagloriaeth Cymru. Roedd dysgwyr yn fwy tebygol o fynychu gwersi roeddent yn eu gweld yn berthnasol i’w dilyniant yn y dyfodol a’u nodau gyrfa.
Mae’r adroddiad yn nodi ystod o ffactorau sy’n cyfrannu at bresenoldeb is. Mae’r rhain yn cynnwys pryderon yn ymwneud â lles emosiynol, anawsterau trafnidiaeth, pwysau ariannol, cyflogaeth ran-amser, amgylchiadau teuluol a heriau yn gysylltiedig â rheoli’r annibyniaeth gynyddol a ddisgwylir mewn addysg ôl-16. Crybwyllodd darparwyr fod y ffactorau hyn yn aml yn gorgyffwrdd a bod angen cymorth teilwredig yn hytrach nag ymyrraeth unigol.
Canfu arolygwyr hefyd fod dysgwyr yn rhoi gwerth uchel ar berthnasoedd cadarnhaol â staff, addysgu difyr a chymorth bugeiliol cryf. Roedd dysgwyr yn fwy tebygol o fynychu’n rheolaidd pan roeddent yn mwynhau eu cyrsiau, yn deall eu perthnasedd ac yn teimlo eu bod yn cael cymorth da.
Roedd darparwyr a oedd yn cefnogi presenoldeb yn dda yn gosod disgwyliadau clir, yn nodi pryderon yn gynnar ac yn cynnig cymorth personoledig. Roeddent yn blaenoriaethu presenoldeb wyneb-yn-wyneb rheolaidd wrth ymateb yn sensitif i amgylchiadau unigol, gan gydnabod ei bwysigrwydd o ran datblygu perthnasoedd, medrau cymdeithasol a pharatoi ar gyfer cyflogaeth a bywyd fel oedolyn.
Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru, Owen Evans:
“Mae presenoldeb rheolaidd yn cefnogi cynnydd a lles dysgwyr ac yn eu paratoi ar gyfer astudiaethau neu gyflogaeth yn y dyfodol. Mae llawer o ddarparwyr yn gweithio’n galed i wella presenoldeb trwy ddisgwyliadau clir, cymorth bugeiliol cryf a dulliau sydd wedi’u teilwra i ddysgwyr unigol.
“Fodd bynnag, mae presenoldeb yn parhau i fod yn is nag y mae darparwyr yn ei ddisgwyl, ac mae dysgwyr yn wynebu heriau cydgysylltiedig, gan gynnwys anawsterau trafnidiaeth, pwysau ariannol a phryderon yn ymwneud â lles. Byddai dull cenedlaethol mwy cyson o gofnodi presenoldeb yn rhoi darlun cliriach i ddarparwyr a’r rhai sy’n llunio polisïau ac yn cefnogi gwelliant ar draws y sector ôl-16.”
Mae’r adroddiad yn argymell bod darparwyr yn cryfhau eu hymagwedd strategol at wella presenoldeb, yn defnyddio data presenoldeb yn fwy effeithiol ac yn cynnal disgwyliadau uchel ar gyfer presenoldeb. Mae’r adroddiad hefyd yn galw am fwy o gysondeb wrth gofnodi ac adrodd am bresenoldeb ledled Cymru ac yn argymell bod Medr a Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r sector i ddatblygu dull cenedlaethol ar gyfer data presenoldeb ôl‑16.
Archives: Erthyglau Newyddion
Bydd Estyn yn arddangos yn y Sioe Addysg Genedlaethol yng Nghaerdydd ar 2 Hydref, gan roi cyfle i weithwyr addysg proffesiynol gwrdd â’n tîm, dysgu mwy am ein gwaith ac archwilio’r adnoddau sydd ar gael i gefnogi gwelliant.
Drwy gydol y dydd, byddwn ar stondin 97, lle byddwn yn siarad am ein dull o arolygu ac ymweliadau interim, gan gynnwys ein ffocws cryfach ar ddarllen. Byddwn hefyd yn rhannu adnoddau ymarferol i gefnogi gwelliant, gyda ffocws penodol ar yr adnoddau sydd ar gael i helpu arweinwyr canol i fyfyrio ar eu harfer a’i chryfhau.
Mae’r digwyddiad hefyd yn gyfle pwysig i ni wrando. Rydym yn awyddus i glywed gan arweinwyr canol am ba mor dda y maent yn deall gwaith Estyn, sut maent yn ymgysylltu â ni, a pha mor ddefnyddiol yw ein hadnoddau yn eu gwaith o ddydd i ddydd. Bydd yr adborth hwn yn ein helpu i barhau i sicrhau bod ein hadnoddau’n berthnasol, yn hygyrch ac yn ddefnyddiol i’r gweithlu addysg.
Ymunwch ag un o’n gweithdai
Fel rhan o’r rhaglen, bydd Estyn yn cynnal dwy sesiwn 50 munud yn archwilio sut mae ein gwaith yn ychwanegu gwerth at y system addysg.
Estyn: ychwanegu gwerth at y system addysg
Sesiwn Saesneg
13:30–14:20 | Ystafell 1 I (i)
Estyn: ychwanegu gwerth at y system addysg
Sesiwn Gymraeg
15:00–15:50 | Ystafell 1 I (i)
Os ydych chi’n mynychu’r Sioe Addysg Genedlaethol, dewch i’n gweld ar stondin 97. P’un a ydych am ofyn cwestiwn, archwilio ein hadnoddau gwella neu rannu eich profiad o ymgysylltu ag Estyn, byddwn yn falch iawn o glywed gennych. Edrychwn ymlaen at eich gweld yng Nghaerdydd ar 2 Hydref.
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae adroddiad newydd gan Estyn sy’n cael ei gyhoeddi heddiw yn darganfod bod Gwasanaethau Lles Addysg yn darparu cymorth gwerthfawr i ysgolion, ond mae gwahaniaethau o ran arfer, pwysau ar staffio a chyllid tymor byr, yn golygu bod eu heffaith ar bresenoldeb parhaus yn rhy amrywiol o hyd.
Mae’r adroddiad newydd, Gwasanaethau Lles Addysg: Effeithiolrwydd y cymorth sy’n cael ei ddarparu i ysgolion a rhieni a gofalwyr i fynd i’r afael ag absenoldeb parhaus, yn archwilio pa mor effeithiol y mae Gwasanaethau Lles Addysg (GLlAau) yn cynorthwyo ysgolion, UCDau a rhieni a gofalwyr i fynd i’r afael ag absenoldeb parhaus. Mae’r adroddiad yn manteisio ar drafodaethau â gwasanaethau lles addysg mewn naw awdurdod lleol, yn ogystal â 45 o ysgolion cynradd, ysgolion uwchradd ac ysgolion pob oed.
Mae presenoldeb rheolaidd yn yr ysgol yn cefnogi dysgu a lles disgyblion, a’u cyfleoedd yn y dyfodol. Fodd bynnag, mae absenoldeb parhaus yn parhau i fod yn destun pryder cenedlaethol sylweddol. Yn 2024–2025, collodd 27.0% o ddisgyblion 10% neu fwy o sesiynau ysgol. Roedd cyfraddau yn hynod uchel ymhlith disgyblion sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim a disgyblion ag anghenion addysgol arbennig neu anghenion dysgu ychwanegol.
Canfu’r adroddiad fod y rhan fwyaf o Wasanaethau Lles Addysg yn darparu cymorth gwerthfawr ac yn cyfrannu’n gadarnhaol at fynd i’r afael â’r rhwystrau sy’n atal disgyblion rhag mynychu’r ysgol yn rheolaidd. Mae eu gwaith yn hynod effeithiol pan fydd swyddogion lles addysg yn bresennol yn rheolaidd mewn ysgolion ac yn datblygu perthnasoedd proffesiynol cryf â disgyblion, teuluoedd, staff ysgolion a gwasanaethau eraill.
Yn yr enghreifftiau cryfaf, mae swyddogion yn nodi pryderon yn gynnar, yn ymweld â theuluoedd gartref ac yn gweithio gyda gwasanaethau bugeiliol, iechyd, gofal cymdeithasol ac ieuenctid i fynd i’r afael ag anawsterau sylfaenol. Gallai’r rhain gynnwys gorbryder, trawma, caledi ariannol, problemau cludiant neu amgylchiadau teuluol cymhleth eraill.
Fodd bynnag, adroddodd bron pob un o’r awdurdodau lleol a gymerodd ran yn yr adolygiad eu bod yn wynebu pwysau sylweddol o ran capasiti. Roedd beichiau achos uchel a chymhlethdod cynyddol anghenion teuluoedd yn aml yn golygu bod rhaid i swyddogion ganolbwyntio ar yr achosion mwyaf difrifol, sy’n lleihau eu gallu i ymyrryd yn gynnar ac atal problemau presenoldeb rhag ymsefydlu.
Dywedodd Owen Evans, Prif Arolygydd Ei Fawrhydi:
“Mae gan swyddogion lles addysg rôl werthfawr mewn helpu disgyblion a theuluoedd i oresgyn y rhwystrau sy’n atal presenoldeb rheolaidd. Pan fyddan nhw’n cael eu cyflwyno’n effeithiol, mae’r gwasanaethau hyn yn meithrin ymddiriedaeth, yn nodi pryderon yn gynnar ac yn dod ag ysgolion ac asiantaethau eraill at ei gilydd o amgylch anghenion y plentyn.
“Fodd bynnag, nid yw disgyblion a theuluoedd yn elwa ar gymorth sy’n gyson effeithiol ledled Cymru eto. Mae beichiau achos uchel, ansefydlogrwydd staffio a dibyniaeth ar gyllid tymor byr yn cyfyngu ar waith ataliol ac yn ei gwneud yn anodd cynllunio yn y tymor hir. Mae gwella presenoldeb yn gyfrifoldeb ar y cyd, ac ni all ysgolion fynd i’r afael ag achosion cymhleth absenoldeb parhaus ar eu pen eu hunain.
“Mae angen dull mwy cynaliadwy a chydgysylltiedig er mwyn i wasanaethau allu ymyrryd yn gynharach a bod pob disgybl yn cael y cymorth sydd ei angen arno i ymgysylltu â’i addysg.”
Mae’r adroddiad yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru atgyfnerthu canllawiau cenedlaethol ar bresenoldeb, sefydlu cyllid cynaliadwy amlflwyddyn a chryfhau systemau data presenoldeb cenedlaethol. Mae hefyd yn galw ar awdurdodau lleol i wella cysondeb a monitro Gwasanaethau Lles Addysg, cryfhau cymorth ataliol ac ymgysylltu â theuluoedd, gwneud defnydd strategol gwell o ddata presenoldeb, a chymhwyso prosesau statudol yn fwy cyson.
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae Estyn yn croesawu cyhoeddiad Llywodraeth Cymru gyda ffocws clir ar fathemateg a darllen. Mae adroddiadau blynyddol Estyn wedi tynnu sylw at wendidau systematig yn y meysydd hyn ac mae gan Estyn rôl i’w chwarae, fel pob ymarferydd addysg, wrth godi safonau. Yn 2025, cyhoeddodd Estyn ei ffocws manylach ar ddarllen. Mae tystiolaeth arolygu a’n hadroddiadau blynyddol yn dangos bod darpariaeth ddarllen effeithiol yn datblygu medrau cyn-darllen sylfaenol dysgwyr, eu hymwybyddiaeth ffonolegol, rhuglder, geirfa, dealltwriaeth ieithyddol a’u meddwl beirniadol, gan alluogi dysgwyr i ymgysylltu’n hyderus â thestunau mwyfwy cymhleth.
Mae’r ffocws manylach hwn bellach ar waith, gyda phob gweithgarwch arolygu yn cael golwg fanylach ar gynllunio, cyflwyno ac, yn bwysicaf oll, deilliannau darllen mewn lleoliad. Yn rhan o’r ffocws manylach hwn, mae Estyn yn parhau i gydnabod bod dulliau ffoneg synthetig systematig yn elfen bwysig o addysgu darllen i ddysgwyr ym mhob ysgol brif ffrwd. Bydd ysgolion, wrth gwrs, yn mabwysiadu eu dulliau yn dibynnu ar anghenion unigol y dysgwyr.
Heddiw, mae Estyn yn cyhoeddi, er mwyn cefnogi uchelgais Llywodraeth Cymru, y bydd yn datblygu ffocws manylach ar fathemateg yn ei holl weithgareddau arolygu a thematig, i’w ddatblygu dros y flwyddyn nesaf. Mae’r ffocws manylach hwn yn ychwanegol at ddarllen a bydd yn cael ei gyflwyno ym mis Medi 2027.
Mae rhagor o wybodaeth ac adnoddau sy’n ymwneud â ffocws manylach Estyn ar ddarllen ar gael yma:
Bydd Estyn a Dysgu yn cynnal cynhadledd ddarllen genedlaethol yn Stadiwm Dinas Caerdydd ar 17 Chwefror 2027, gan ddod â gweithwyr addysg proffesiynol o bob cwr o Gymru ynghyd i archwilio dulliau effeithiol o wella safonau darllen a datblygu strategaethau darllen ysgol gyfan. Bydd cofrestru’n agor ar 30 Medi, gyda rhagor o wybodaeth ar gael ar wefan y gynhadledd:
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae ein harolwg blynyddol o ganfyddiadau bellach ar agor! Am y drydedd flwyddyn yn olynol, rydym yn cynnal yr arolwg hwn, sy’n ceisio casglu barn ystod eang o unigolion a sefydliadau am ein gwaith.
Bydd yr ymatebion i’r arolwg yn rhoi dealltwriaeth ddyfnach i ni o farn a chanfyddiadau cyrff allanol a phartneriaid am Estyn. Mae’n un o nifer o ffynonellau adborth a thystiolaeth rydym yn eu defnyddio i’n cefnogi yn ein hymdrechion parhaus i wella effaith ein gwaith.
Gellir cwblhau’r arolwg byr mewn 5–10 munud. P’un a oes gennych ychydig neu lawer i’w ddweud, bydd eich adborth yn ein helpu i ddeall barn pobl amdanom yn well ac amlygu meysydd i’w gwella.
Bydd yr arolwg ar agor am 5 wythnos ac edrychwn ymlaen at glywed eich barn: https://online1.snapsurveys.com/Estyn-2026
Archives: Erthyglau Newyddion
Mae Estyn yn cyflwyno adroddiadau newydd i ddisgyblion ac adroddiadau sy’n Hawdd eu Deall i helpu gwneud canfyddiadau arolygu yn fwy hygyrch ac ystyrlon ar gyfer plant a phobl ifanc ledled Cymru.
Mae’r adroddiadau wedi cael eu cynllunio’n benodol ar gyfer dysgwyr, gan ddefnyddio iaith glir ac sy’n briodol i oedran i esbonio beth ganfu arolygwyr yn ystod arolygiad ysgol. Byddant yn mynd ochr yn ochr â phrif adroddiadau arolygu Estyn ac yn rhoi crynodeb hygyrch i ddisgyblion o ganfyddiadau allweddol am eu hysgol.
Mae gan ddysgwyr eisoes rôl bwysig yn y broses arolygu. Mae arolygwyr yn siarad yn uniongyrchol â disgyblion yn ystod arolygiadau i ddeall eu profiadau o fywyd ysgol, addysgu a dysgu, lles, a sut maent yn teimlo’u bod yn cael eu cefnogi yn eu haddysg. Mae’r safbwyntiau hyn yn cyfrannu’n sylweddol at ganfyddiadau arolygu.
Mae cyflwyno adroddiadau disgyblion yn gam nesaf cadarnhaol wrth sicrhau bod dysgwyr hefyd yn gallu cael mynediad at ddeilliannau arolygiadau, a’u deall, mewn fformat sydd wedi’i gynllunio ar eu cyfer nhw.
Mae tystiolaeth o weithgarwch arolygu yn dangos, lle mae dysgwyr yn cymryd rhan mewn cefnogi gwelliant ysgol, bod cynnydd yn aml yn gyflymach ac yn fwy cynaledig. Trwy wneud adroddiadau’n haws i blant a phobl ifanc ymgysylltu â nhw, mae Estyn yn gobeithio annog mwy o ymglymiad mewn sgyrsiau am welliant ysgol a chryfhau llais y dysgwr ar draws cymunedau ysgolion.
Bydd yr adroddiadau yn helpu disgyblion i ddeall beth mae eu hysgol yn ei wneud yn dda, meysydd i’w gwella a nodwyd, a sut mae eu profiadau a’u barn yn helpu ffurfio deilliannau arolygu.
Dywedodd y Prif Arolygydd, Owen Evans:
“Dylai plant a phobl ifanc allu deall beth mae canfyddiadau arolygu yn ei ddweud am eu hysgol, a theimlo’u bod yn cael eu cynnwys mewn sgyrsiau am welliant. Mae’r adroddiadau newydd hyn i ddisgyblion yn gam pwysig wrth wneud ein gwaith yn fwy hygyrch, difyr ac ystyrlon ar gyfer dysgwyr ledled Cymru.”
Bydd yr adroddiadau newydd i ddisgyblion yn dechrau cael eu cyflwyno ar y cyd ag adroddiadau arolygu a gyhoeddir gan Estyn o ddechrau’r tymor ym mis Medi.
Archives: Erthyglau Newyddion
Ym mis Medi, ymunwch â ni ar gyfer cyfres o 3 gweminar Estyn yn Fyw – pob un yn canolbwyntio ar benawdau Estyn ar gyfer gwahanol sectorau.
Sectorau: Ysgolion arbennig a gynhelir ac UCDau
Dyddiad: 14 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:30
Sectorau: Ysgolion uwchradd a phob oed
Dyddiad: 15 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:45
Sector: Ysgolion cynradd
Dyddiad: 16 Medi 2026
Amser: 16:00 – 16:30
Mae’r sesiynau yn hanfodol ar gyfer arweinwyr a staff sydd eisiau dysgu mwy am flaenoriaethau Estyn y neu sector yn ystod y flwyddyn academaidd hon.
Archives: Erthyglau Newyddion
Bydd Estyn ac Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC) yn cyflwyno fframwaith arolygu ar y cyd wedi’i ddiweddaru ar gyfer y sector nas cynhelir o fis Medi 2026 ymlaen.
Mae’r fframwaith wedi’i ddiweddaru yn cyflwyno dull cliriach sydd â mwy o ffocws, gan barhau i deimlo’n gyfarwydd i ddarparwyr. Bydd yn cyflwyno adroddiadau byrrach a mwy hygyrch sydd â ffocws cryfach ar yr hyn sydd bwysicaf i blant, rhieni ac ymarferwyr.
Er bod y fframwaith wedi’i adnewyddu, bydd y ffordd y mae arolygwyr yn gweithio gyda lleoliadau yn aros yr un fath, i raddau helaeth. Bydd arolygwyr yn parhau i arsylwi arfer, siarad gyda staff a deall profiadau plant.
Un newid allweddol yw symud o chwe thema i dair thema gliriach sydd â mwy o ffocws. Bydd hyn yn golygu bod adroddiadau arolygu’n fyrrach, yn haws i’w darllen ac yn fwy hygyrch i rieni ac ymarferwyr.
Bydd y dull adrodd wedi’i ddiweddaru hefyd yn esbonio’n gliriach sut mae arfer yn effeithio ar ddysgu, datblygiad a lles plant, gan gryfhau’r cysylltiad rhwng yr hyn y mae lleoliadau’n ei wneud a’r deilliannau i blant.
Dywedodd Prif Arolygydd Ei Fawrhydi, Owen Evans:
“Mae’r fframwaith arolygu newydd ar gyfer y sector nas cynhelir wedi cael ei lunio i ddarparu profiad arolygu mwy tryloyw, cefnogol ac ystyrlon, gan helpu darparwyr i barhau i gyflawni’r deilliannau gorau posibl i blant. Byddwn yn cydweithio’n agosach ag AGC trwy gydol y broses arolygu ac yn gobeithio y bydd y cydweithio cryfach hwn yn cynnig profiad mwy cyson i ddarparwyr.
“Mae’r fframwaith newydd wedi cael ei lunio trwy adolygu, ymgynghori a phrofi helaeth. Mae adborth wedi helpu i fireinio’r strwythur, gwella eglurder iaith a sicrhau bod ein gweithgarwch arolygu yn canolbwyntio ar yr hyn sydd bwysicaf i blant. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at ddatblygu’r gwaith hwn.”
Dywedodd Gillian Baranski, Prif Arolygydd AGC:
“Y fframwaith hwn wedi’i ddiweddaru yw canlyniad cydweithio gwirioneddol â’r sector ac rwy’n falch o’r hyn rydym wedi’i gyflawni gyda’n gilydd. Trwy symud i dair thema glir a ffocysedig, rydym yn sicrhau bod adroddiadau arolygu’n fwy hygyrch ac ystyrlon i ddarparwyr, rhieni ac ymarferwyr, fel ei gilydd. Mae’r newidiadau’n adlewyrchu ein hymrwymiad i gadw dysgu, datblygiad a lles plant wrth wraidd popeth a wnawn, gan sicrhau bod y profiadau arolygu yn parhau i fod yn gyfarwydd ac yn gefnogol i’r lleoliadau rydym yn gweithio â nhw.”
Bydd y fframwaith wedi’i ddiweddaru yn cael ei gyflwyno’n o fis Medi 2026 ymlaen. Caiff darparwyr eu cefnogi ag arweiniad adnewyddedig, deunyddiau ymarferol a mewnwelediadau o arolygiadau cynnar.
Mae’r arweiniad arolygu wedi’i ddiweddaru i’w weld yma: