Pedwar cam datblygu’r cwricwlwm

Datblygwyd y model isod o hunanarfarnu datblygu’r cwricwlwm trwy ymgynghori ag ysgolion, Llywodraeth Cymru a chonsortia rhanbarthol. Gall pob ysgol ei ddefnyddio i addasu eu cwricwlwm mewn ffyrdd creadigol ac arloesol. Ffynhonell: Arloesi'r cwricwlwm mewn ysgolion cynradd.

Cam 1: Arfarnu’r cwricwlwm presennol o fewn trefniadau hunanarfarnu ehangach

Wrth arfarnu’r cwricwlwm presennol, gallai ysgolion ystyried y cwestiynau allweddol canlynol:

  • A ydych chi wedi datblygu trefniadau hunanarfarnu effeithiol i nodi beth rydych yn ei wneud yn dda, a beth mae angen ei newid?
  • Pa dystiolaeth y mae angen i chi ei hystyried a phwy mae angen i chi ei gynnwys, i arfarnu addysgu a chynllunio’r cwricwlwm?
  • I ba raddau ydych chi’n hyrwyddo’r pedwar diben yn eich trefniadau cwricwlwm presennol?
  • Pa mor dda ydych chi’n darparu ystod eang o brofiadau cyfoethogi ar gyfer disgyblion ac yn cydnabod eu cyflawniadau?
  • Sut ydych chi’n sicrhau bod disgyblion yn adeiladu’n dda ar yr hyn y maent wedi’i ddysgu wrth iddynt fynd trwy’r ysgol, neu rhwng ysgolion?
  • A yw trefniadau asesu yn briodol, a pha mor dda y maent yn helpu disgyblion i wella eu gwaith?
  • Pa mor dda ydych chi’n arfarnu effeithiolrwydd eich partneriaethau strategol a’ch ymglymiad â’r gymuned yn y cwricwlwm?
  • I ba raddau ydych chi’n barod i groesawu newid ac ymgysylltu ag ysgolion eraill a phartneriaid i ddatblygu eich cwricwlwm?
  • Pa mor dda ydych chi’n defnyddio gwybodaeth, medrau a dealltwriaeth staff wrth gynllunio ar gyfer gwella?

Cam 2: Cynllunio a pharatoi ar gyfer newid

Wrth gynllunio a pharatoi ar gyfer newid, gallai ysgolion ystyried y cwestiynau allweddol canlynol:

Arweinyddiaeth

  • A oes gan arweinwyr weledigaeth glir ar gyfer beth i’w newid a pham?
  • A yw arweinwyr wedi sefydlu’r diwylliant a’r amodau cywir ar gyfer newid? Sut ydych chi’n gwybod?
  • A yw arweinwyr wedi datblygu diwylliant dysgu proffesiynol cryf sy’n canolbwyntio ar ddatblygu addysgeg effeithiol?
  • A oes systemau effeithiol i arbrofi â syniadau newydd cyn eu rhoi ar waith?
  • Pa mor dda y mae arweinwyr yn cynorthwyo ac annog staff i roi cynnig ar syniadau newydd?
  • Pa mor dda y mae arweinwyr yn cynnal a datblygu gwybodaeth a dealltwriaeth staff o ddatblygiadau’r cwricwlwm newydd?

Ymchwilio

  • Pa mor dda y mae staff yn defnyddio tystiolaeth uniongyrchol i lywio datblygu’r cwricwlwm?
  • Pa mor dda ydych chi’n sicrhau y bydd y newidiadau rydych chi’n eu cynnig yn darparu a chynnal cyd-destunau cyfoethog ar gyfer datblygu’r pedwar diben a amlinellir yn Dyfodol Llwyddiannus (Donaldson, 2015)?
  • A ydych chi’n neilltuo digon o amser i godi ymwybyddiaeth am newid y cwricwlwm?
  • A ydych chi’n rhoi digon o gyfleoedd i staff drafod canfyddiadau ymchwil i baratoi ar gyfer newid?

Darparu adnoddau

  • Pa mor dda ydych chi’n sicrhau y bydd gennych yr adnoddau angenrheidiol yn eu lle i gefnogi unrhyw newid arfaethedig i’r cwricwlwm?
  • Pa mor dda ydych chi’n defnyddio dawn grea
  • Pa mor dda ydych chi’n defnyddio medrau, gwybodaeth a dealltwriaeth pob un o’r staff i gynllunio ar gyfer gwelliant a newid?
  • A ydych chi wedi nodi unrhyw rwystrau posibl rhag newid? Er enghraifft:
    • anghenion datblygu staff
    • amser annigonol neu arweinyddiaeth wan
    • gofynion anghyson mentrau addysgol eraill
    • y cyfle i athrawon newydd neu amhrofiadol ymdopi â gofynion cwricwlwm newydd
    • amharodrwydd athrawon sy’n gyfforddus â dulliau cyfarwydd o newid
  • A oes gennych weithdrefnau effeithiol ar waith i arfarnu amgylchedd allanol eich ysgol i ymateb yn gyflym i heriau a chyfleoedd?

Cam 3: Cyflawni newid

Wrth gyflawni newid, gallai ysgolion ystyried y cwestiynau allweddol canlynol:

  • Pa mor dda ydych chi’n monitro agweddau penodol ar y cwricwlwm yr ydych wedi nodi bod angen eu newid neu’u mireinio?
  • Pa ddulliau neu newidiadau i’r cwricwlwm sydd wedi cael eu mabwysiadu, a pha mor effeithiol ydyn nhw wedi bod hyd yn hyn?
  • Pa mor dda ydych chi’n cefnogi a galluogi newidiadau i’r cwricwlwm?
  • Pa mor dda ydych chi’n monitro effaith dulliau neu strategaethau addysgu newydd yr ydych wedi eu mabwysiadu?
  • Pa mor dda ydych chi’n gwybod pa mor effeithiol ydyn nhw?
  • Pa mor dda ydych chi’n cyflwyno’r newidiadau hyn?
    • A ydych chi’n mabwysiadu dull ysgol gyfan?
    • A ydych chi’n canolbwyntio ar ddosbarthiadau neu gyfnodau allweddol unigol?
    • A ydych chi’n canolbwyntio ar agweddau penodol ar y cwricwlwm, y pynciau neu’r meysydd dysgu?
  • Pa mor dda ydych chi’n adnabod y prif rwystrau rhag newid a sut ydych chi’n mynd i’r afael â nhw a’u goresgyn?
  • Pa mor dda y mae staff a phartneriaid (er enghraifft disgyblion, rhieni a llywodraethwyr) yn cefnogi cyflawni newid?

Cam 4: Arfarnu newid

Wrth arfarnu newid, gallai ysgolion ystyried y cwestiynau allweddol canlynol:

  • Pa mor dda ydych chi’n arfarnu newid i ystyried beth sy’n gweithio’n dda, ac i’r gwrthwyneb, a pham?
  • Pa mor effeithiol ydych chi’n monitro, adolygu ac addasu newid yng Ngham 3? A ydych chi’n cynnwys yr holl randdeiliaid?
  • Pa mor dda ydych chi’n arfarnu effaith newid er mwyn nodi’r hyn y mae angen iddo ddigwydd nesaf a chynllunio ar gyfer gwelliant pellach?
  • Pa mor dda ydych chi’n gwybod pa agweddau y mae angen eu cryfhau neu y mae angen arbrofi â nhw yn fwy cyn eu rhoi ar waith yn llawn?
  • Pa mor effeithiol yw eich trefniadau ar gyfer adborth systematig a pha mor dda ydych chi’n defnyddio’ch arfarniad o bob agwedd ar ddatblygu’r cwricwlwm o ystod o safbwyntiau, i gynllunio gweithgareddau a newid yn y dyfodol?
  • Pa mor dda ydych chi’n ystyried effaith addysgeg wahanol i godi safonau addysgu?