Gwella addysgu trwy roi pwyslais ar ddysgu proffesiynol

Argraffu’r dudalen hon

Yn Ysgol Gyfun Y Pant, mae addysgu a dysgu wedi gwella trwy roi pwyslais ar arfer fyfyriol. Mae’r ysgol wedi rhoi nifer o fecanweithiau ar waith i gydweithwyr eu rhannu a myfyrio ar beth maent yn ei wneud yn dda.


Nifer y dysgwyr: 1,271
Ystod oedran: 11-18 oed
Dyddiad arolygiad: Ionawr 2017

Gwybodaeth am yr ysgol

Mae Ysgol Gyfun y Pant yn ysgol cyfrwng Saesneg 11-18 oed a gynhelir gan awdurdod lleol Rhondda Cynon Taf.  Mae’n gwasanaethu ardaloedd Pontyclun, Tonysguboriau, Llantrisant a Llanhari. Mae 1,271 o ddisgyblion ar y gofrestr, 216 ohonynt yn y chweched dosbarth.

Mae tua 12% o ddisgyblion yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim, sydd islaw’r cyfartaledd cenedlaethol mewn ysgolion uwchradd, sef 17.1%.  Mae tua 3.5% o ddisgyblion yn byw yn yr 20% o ardaloedd mwyaf difreintiedig yng Nghymru.  Mae bron pob un o’r disgyblion yn siarad Saesneg mamiaith ac yn dod o gefndir gwyn, Prydeinig.  Nifer bach iawn o ddisgyblion sy’n rhugl yn y Gymraeg.

Mae canran y disgyblion sydd ag anghenion addysgol arbennig oddeutu 18%.  Mae hyn yn is na’r ffigur cenedlaethol, sef 25.1%.  Cyfran y disgyblion sydd â datganiad o anghenion addysgol arbennig yw 1%, sydd islaw’r ffigur cenedlaethol o 2.4%.

Mae’r uwch dîm arwain yn cynnwys y pennaeth, y dirprwy bennaeth, chwe phennaeth cynorthwyol a’r bwrsar.

Cyd-destun a chefndir yr arfer sy’n arwain y sector

Y prif amcan oedd ysgogi ymdeimlad o frys er mwyn gosod addysgu rhagorol yn ganolog i bopeth rydym ni’n ei gyflawni.  Ym marn yr ysgol, os addysgu o ansawdd uchel fydd prif ffocws pob cydweithiwr fel mater o arfer, bydd hyn yn arwain at gynnydd rhagorol gydag amser.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgaredd

Gweledigaeth glir

Gwneir ein gweledigaeth, sef addysgu a dysgu rhagorol, yn glir, yn syml ac yn gofiadwy.  Rydym yn gwerthfawrogi annibyniaeth a rhoddir rhywfaint o hyblygrwydd i bob cydweithiwr, ar yr amod bod safonau uchel yn cael eu cyrraedd.  Fodd bynnag, mae cnewyllyn o brif egwyddorion a ddylai arwain pob addysgeg.  Mae’r egwyddorion hyn yn llunio ‘Ffordd y Pant’; cânt eu hesbonio’n drylwyr i bob cydweithiwr newydd a’u pwysleisio’n rheolaidd i gydweithwyr presennol trwy weithgareddau datblygiad proffesiynol effeithiol.  Maent yn llunio rhan ganolog o unrhyw ddeialog yn dilyn arsylwadau gwersi oherwydd cânt eu defnyddio fel meini prawf llwyddiant wrth arfarnu addysgu.

Hefyd, penderfynwyd mai’r ffordd fwyaf effeithiol o wella addysgu a dysgu oedd meithrin ymarferwyr myfyriol.  Roedd hyn yn cynnwys lledaenu dulliau effeithiol er mwyn i gydweithwyr rannu a myfyrio ar arfer orau.

Arsylwadau gwersi

Mae’r ysgol wedi symud tuag at farnu addysgu, yn hytrach na barnu athrawon.  Nid yw arsylwadau gwersi’n cael eu graddio mwyach, yn unol ag athroniaeth asesu ar gyfer dysgu yr ysgol.  Mae hyn yn llunio deialog mwy ystyrlon yn dilyn y wers ac mae wedi helpu i ddatblygu diwylliant o ddrws agored.  Mae cael dau arsylwr – aelod o’r uwch dîm arwain ac arbenigwr pwnc – hefyd yn gwella ansawdd adborth.  Yn sgil hynny, mae arsylwadau gwersi wedi ymwneud yn fwy â gwella addysgu yn hytrach na barnu addysgu.

Erbyn hyn, caiff deilliannau, llais y myfyriwr ac adolygiadau llyfrau, yn hytrach nag arsylwadau gwersi, eu defnyddio’n ddangosyddion llwyddiant nad oes modd dadlau â nhw wrth arfarnu addysgu a dysgu.  Mae llawer o hyn wedi’i ddirprwyo i adrannau sy’n hunanarfarnu’n rheolaidd trwy gyfarfodydd sicrwydd ansawdd.  Yna, gall yr uwch dîm arwain ddilysu neu addasu unrhyw farnau a luniwyd.

Teithiau dysgu

Ystyrir bod y rhain yn gyfrwng rhagorol ar gyfer rhannu a myfyrio ar arfer orau.  Caiff amser ei neilltuo yn lle un diwrnod HMS er mwyn i gydweithwyr gynllunio a chwblhau teithiau dysgu, ac adrodd arnynt, gyda’r teithiau dysgu hyn yn rhai trawsgwricwlaidd ac o fewn adrannau.  Gall y rhain fod â ffocws penodol neu’n fwy cyffredinol eu natur.  Caiff y canfyddiadau allweddol eu cyhoeddi a’u trafod yn flynyddol.

Grwpiau strategaeth

Cafodd ymchwil ac ymchwil gweithredol eu harloesi’n ganolbwynt ar gyfer ‘Grwpiau Strategaeth’ ar ôl ysgol er mwyn cadw i fyny â natur esblygol addysg a darparu amrediad cyfoethog pellach o arferion addysgol i gydweithwyr.  Cafodd testunau academaidd o fri eu dewis yn ofalus a’u neilltuo i grwpiau o gydweithwyr.  Nod pob grŵp oedd darllen drwy eu testun dros y flwyddyn a thrafod y canfyddiadau sy’n fwyaf perthnasol i’r Pant.  Yna, gallai pob grŵp gynnig crynodeb o’u testun i’r holl staff ar ddiwedd y flwyddyn.  Roedd cydweithwyr yn fwy parod i dderbyn cysyniadau newydd yn sgil cael cyfle i ddarganfod y syniadau drostynt eu hunain yn hytrach na derbyn y wybodaeth yn oddefol oddi wrth yr uwch dîm arwain.

Y flwyddyn ganlynol, cafodd cydweithwyr eu hannog i ystyried cymwysiadau ymarferol eu darganfyddiadau a chychwyn prosiectau ymchwil gweithredol unigol neu gydweithredol.

Datblygiad proffesiynol parhaus (DPP) pwrpasol

Mae diwrnodau HMS o ansawdd uchel yn ategu’r rhannu arfer addysgol dda yn organig ac yn gyson, fel y’i disgrifir uchod.  Caiff rhai o’r diwrnodau hyn eu defnyddio fel dull o fynd i’r afael ag anghenion datblygiadol ysgol gyfan gyda’r holl staff.  Fodd bynnag, mae’r ysgol yn aml yn gwyro rhag y dull ‘yr un peth i bawb’ hwn ac mae’n rhoi’r cyfle i gydweithwyr ddewis sesiynau o blith dewislen amrywiol o DPP, yn ôl eu hanghenion unigol.  Caiff pob sesiwn ei harwain gan gydweithiwr sy’n lledaenu gwybodaeth am faes sy’n rhan o’u cylch gwaith, sy’n cael ei ystyried yn arfer orau.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae cyfranogiad gweithgar yn y meysydd hyn wedi cael effaith fuddiol amlwg ar DPP gan ei fod yn rhoi cyfleoedd i ddatblygu dealltwriaeth o dueddiadau addysgol cyfoes, cydweithio â chydweithwyr o wahanol feysydd pwnc wrth rannu arfer dda a chyfleu syniadau gyda chydweithwyr drwy HMS a/neu gyfarfodydd.  Hefyd, mae hyn wedi rhoi cyfleoedd i gydweithwyr arddangos eu potensial fel arweinwyr.

Barnodd yr arolygiad diweddaraf yn Ionawr 2017 fod ansawdd yr addysgu, yn gyffredinol, yn rhagorol.  Adroddodd arolygwyr fod ‘yr ysgol yn rhoi pwyslais cryf ar ddysgu proffesiynol ac mae hyn yn arwain at arfer hynod gyson ac effeithiol yn yr ystafell ddosbarth.  Mae’r ysgol yn rhoi llawer o gyfleoedd gwerthfawr i athrawon wella’u medrau, gan gynnwys cymryd rhan mewn ymchwil sydd o fudd i’w harfer eu hunain ac arfer cydweithwyr eraill.  Mae’r ysgol yn cefnogi ysgolion eraill ac yn cydweithredu â nhw yn weithgar.  Mae hyn wedi cryfhau arfer athrawon yn yr ysgol.’ 

‘Mewn gwersi a chydag amser, mae disgyblion yn Ysgol Gyfun y Pant yn gwneud cynnydd cadarn iawn.  Ar ddiwedd cyfnod allweddol 4, mae perfformiad ymhell uwchlaw deilliannau wedi’u modelu ac mae’n cymharu’n dda iawn ag ysgolion tebyg.  Mae’r disgyblion mwy abl yn gwneud yn eithriadol o dda.  Mae bechgyn, merched a disgyblion sy’n gymwys i gael prydau ysgol am ddim yn perfformio’n well na’r grwpiau hyn o ddisgyblion mewn ysgolion tebyg.’ 

Sut ydych chi wedi rhannu’ch arfer dda?

Ar hyn o bryd, mae ysgol y Pant yn ysgol arloesi ac mae’n gweithio gyda Llywodraeth Cymru ac ysgolion eraill i fwrw ymlaen â datblygiadau’n gysylltiedig â dysgu proffesiynol.  Hefyd, mae’r ysgol yn Hwb Dysgu Proffesiynol Consortiwm Canolbarth y De ac mae wedi datblygu rhaglenni DPP a datblygu arfer ar y cyd yn annibynnol ac mewn partneriaeth ag ysgolion Hwb eraill, sy’n cyfrannu at system hunangynhaliol, wedi’i harwain gan ysgolion.  Gall hyn gynnwys cynnal digwyddiadau hyfforddiant yn Ysgol y Pant neu ymweld ag ysgolion eraill ar gyfer ymholiadau cymheiriaid, adolygiadau adrannol ac ati.

Cysylltiadiau: http://www.ypant.co.uk/