Cynllunio ar gyfer dysgu awyr agored o ansawdd da

Argraffu’r dudalen hon

Mae arweinyddiaeth strategol yn Gofal Plant Gogerddan wedi ymgorffori dysgu awyr agored yn narpariaeth y feithrinfa. O ganlyniad, bu gwelliannau yn hyder a datblygiad iaith y plant.


Nifer y dysgwyr: 49
Ystod oedran: 0-4 oed
Dyddiad arolygiad: Medi 2016
 

Gwybodaeth am y lleoliad

Mae Gofal Plant Gogerddan wedi’i leoli ym mhentref Penrhyncoch, ger Aberystwyth yn awdurdod lleol Ceredigion.  Mae’n lleoliad dwyieithog ac mae’r ymarferwyr yn siarad Cymraeg a Saesneg.  Mae’n agor pum niwrnod yr wythnos am 51 wythnos y flwyddyn.

Mae’r lleoliad wedi’i gofrestru i dderbyn hyd at 49 o blant, rhwng chwe wythnos a phedair oed, ar unrhyw un adeg.  Mae’r ddarpariaeth ar gyfer plant tair oed yn gofalu am hyd at 16 o blant.  Adeg yr arolygiad, roedd 13 o blant yn mynychu’r lleoliad i blant tair blwydd oed, yr oedd wyth ohonynt yn cael eu hariannu gan yr awdurdod lleol.  Mae Dechrau’n Deg yn cefnogi ychydig o blant iau yn y lleoliad.  Mae rhan fwyaf y plant yn siarad Saesneg fel eu hiaith gyntaf.

Mae 34 o ymarferwyr yn gweithio yn y lleoliad.  Mae arweinwyr ystafelloedd yn rheoli’r gwahanol grwpiau oedran ac mae pump o ymarferwyr yn gweithio gyda’r plant tair oed.

Cyd-destun a chefndir i’r arfer sy’n arwain y sector

Mae’r adroddiad arolygu yn dweud: ‘Mae’r perchennog yn eithriadol o effeithiol yn hyrwyddo a chynnal gwelliannau dros gyfnod.  Mae’r lleoliad yn gweithredu a monitro’r cynlluniau ar gyfer gwella yn bwrpasol yn erbyn camau gweithredu a graddfeydd amser realistig.  Mae hon yn nodwedd ragorol gan ei bod yn cynnwys defnyddio ffynonellau cyllid o sefydliadau cymorth amrywiol i ddatblygu darpariaeth arloesol, lwyddiannus a chymunedol.’ 

Mae coed a byd natur yn amgylchynu’r feithrinfa, ac ychydig o flynyddoedd yn ôl, nid oedd y lleoliad yn gwneud y gorau o’r amgylchedd ardderchog hwn er budd y plant.  Er mwyn ehangu ei gwybodaeth a’i dealltwriaeth ei hun, sicrhaodd y perchennog grant i fynd i weld dysgu awyr agored ar ei orau ar daith gysgodol a chyfnewid â’r Ffindir.  Yn ystod yr ymweliad, bu’n arsylwi plant a oedd yn wydn, yn annibynnol ac yn cymryd risgiau fel rhan o’u chwarae.  Roedd gweld dysgu awyr agored o ansawdd da ym mhob tywydd yn ysbrydoliaeth ac arweiniodd at benderfyniad i ddefnyddio’r amgylchedd naturiol ar garreg drws y lleoliad i’w botensial llawn.

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgaredd a nodwyd fel arfer sy’n arwain y sector

Fe wnaerh y perchennog gynllunio pob cam yn ofalus.  Dechreuodd drwy gyflogi athro arbenigol i arwain y Cyfnod Sylfaen, athro a oedd hefyd yn teimlo’n frwd dros ddysgu awyr agored.  Gyda’i gilydd, fe wnaethant arsylwi a monitro’r effaith gadarnhaol yr oedd gweithio yn yr awyr agored yn ei chael ar grwpiau bach o blant.  Ysbrydolodd hyn hyder i ymgorffori dysgu awyr agored ar draws darpariaeth y lleoliad.

Y cam nesaf oedd sefydlu safle addas yn ddigon agos i’w ddefnyddio’n rheolaidd.  Cafodd y perchennog ganiatâd gan Gyfoeth Naturiol Cymru i ddefnyddio safle coetir gerllaw, a sicrhaodd gyllid grant ar gyfer hyn fel prosiect cymunedol.  Roedd hyn yn cefnogi ei gweledigaeth o ddatblygu ardal a fyddai o fudd i’r gymuned gyfan, yn cynnwys teuluoedd, clwb ar ôl ysgol, ac elusen iechyd meddwl leol.

Parodd y prosiect am flwyddyn.  Roedd pedair prif agwedd: gwella’r tir, hyfforddi staff, ymgysylltu â’r gymuned ac ymgysylltu â’r plant.  Roedd yn golygu llawer o gynllunio, cydweithio a chydweithredu rhwng grwpiau.

Roedd gwneud y prosiect yn gynaliadwy yn flaenoriaeth bwysig.  Roedd y perchennog yn cydnabod bod darparu hyfforddiant i’r holl staff yn hanfodol i hyn.  Buddsoddodd mewn hyfforddiant Ysgol Goedwig lefel un i’r holl ymarferwyr, gan ddefnyddio darparwr hyfforddiant lleol.

Roedd paratoi’r safle coetir yn orchwyl aruthrol.  Cafwyd cyfraniadau gan wirfoddolwyr o elusen iechyd meddwl yn Aberystwyth, teuluoedd, staff a ffrindiau, yn ogystal â chontractwyr lleol a dalwyd i wneud gwaith penodol.  Ysgogodd y prosiect frwdfrydedd a chyffro ymhlith pawb a oedd yn gysylltiedig, a daeth â buddion gwirioneddol i’r gymuned ehangach.

Cynhwyswyd y plant yn effeithiol ym mhob cam gan y lleoliad, gan feithrin eu gwerthfawrogiad o’r amgylchedd naturiol.  Erbyn hyn, mae’r lleoliad yn cynnig profiadau dysgu gweithgar uniongyrchol ar safle’r coetir trwy gydol y flwyddyn.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar ddarpariaeth a safonau dysgwyr?

Roedd archwilio’r amgylchedd awyr agored yn hwb sylweddol i hyder a datblygiad iaith y plant.  Mae ymarferwyr yn arsylwi fbd plant tawel yn ymlacio ac yn arwain rhai eraill yn eu chwarae awyr agored.  Bu gwelliant sylweddol ym medrau corfforol plant.  Mae plant a oedd yn gerddwyr anfodlon wedi datblygu stamina a gwydnwch.  Nid yw plant yn sylwi ar y glaw mwyach, gymaint yw eu cyffro a’u brwdfrydedd i fynd i’r goedwig.  Maent yn cyfranogi’n drylwyr mewn tasgau, gan ddangos brwdfrydedd go iawn am eu dysgu ac yn cydweithredu’n dda iawn â’i gilydd.  Maent yn datblygu chwarae dychmygus yn effeithiol, ac yn arwain eu dysgu’n hyderus.

Dros gyfnod, mae staff wedi dod yn fwy hyderus a brwdfrydig ynglŷn â gweithio yn yr awyr agored.  Mae rhieni a oedd yn pryderu’n flaenorol ynghylch risgiau i iechyd plant o dywydd oer yn deall mantais fawr dysgu awyr agored i’w plant erbyn hyn.

Sut ydych chi wedi rhannu eich arfer dda?

Mae’r lleoliad yn rhannu ei arfer dda yn rheolaidd gydag ysgolion, lleoliadau ac athrawon ymgynghorol o siroedd eraill ledled Cymru.  Cyflwynodd ei stori yn nigwyddiad aelodau’r Gymdeithas Genedlaethol Meithrinfeydd Dydd i 220 o gynrychiolwyr yn Nhachwedd 2016.

Cysylltiadiau: www.gogerddanchildcare.co.uk