Asesu dysgu plant fel bod addysgu'n fwy effeithiol

Argraffu’r dudalen hon
 Pensiliau lliw

Mae staff ym meithrinfa Sunshines Pre-School yb asesu pob agwedd ar ddysgi plant un ofalus i sichrau eu bod yn gwneud cynnydd da ym mhob maes.


Nifer y disgyblion: 26
Ystod oedran: 2-4
Dyddiad arolygiad: Hydref 2015

Gwybodaeth am y lleoliad

Mae Sunshines Pre-School yn cyfarfod mewn ystafell yn Ysgol Gynradd Llan-ffwyst Fawr ar gyrion y Fenni.  Mae plant sy’n mynychu’r lleoliad yn dod o bentref Llan-ffwyst a’r cyffiniau.  Saesneg yw iaith y cartref i bron pob un o’r plant. 

 

Mae’r lleoliad yn cyfarfod yn ystod y tymhorau ysgol, am bum bore a thri phrynhawn yr wythnos.  Ar hyn o bryd, mae 25 o blant yn mynychu sesiynau’r bore, bob un ohonynt wedi’u hariannu gan yr awdurdod lleol i dderbyn addysg y blynyddoedd cynnar.  Mae sesiynau’r prynhawn yn darparu ar gyfer plant sydd heb gyrraedd tair oed eto.

Mae pum aelod staff yn rhedeg y lleoliad, ac mae o leiaf pedwar aelod staff yn bresennol ar unrhyw adeg.  Caiff aelod staff ychwanegol ei gyflogi i gynorthwyo plant ag anghenion dysgu ychwanegol.  Mae’r holl staff yn meddu ar gymwysterau addas a phrofiad addas o weithio gyda phlant ifanc.

Cyd-destun a chefndir yr arfer sy’n arwain y sector

Dywed yr adroddiad arolygu: “Mae gweithdrefnau asesu yn rhagorol”, gan roi “gwybodaeth ragorol am allu pob plentyn a’r hyn maent wedi’i gyflawni” i ymarferwyr.  Mae hyn yn galluogi ymarferwyr i gynnig profiadau dysgu ysgogol ac arloesol sy’n hynod effeithiol o ran symbylu’r plant a gwneud y mwyaf o’u cyflawniadau.  

Disgrifiad o natur y strategaeth neu’r gweithgaredd y nodwyd ei fod yn arfer sy’n arwain y sector

Mae’r holl ymarferwyr yn cymryd rhan mewn asesu plant yn rheolaidd ac yn gynhwysfawr.  Mae gweithwyr allweddol yn cymryd cyfrifoldeb am wahanol grwpiau o blant ac yn trosglwyddo’u harsylwadau i gofnodion unigol y plant bob wythnos.  Mae cofnodion plant o ansawdd uchel, yn canolbwyntio ar yr hyn y gall plant ei wneud a beth mae angen iddynt ei wneud nesaf er mwyn symud ymlaen.  Mae’r rhain yn galluogi ymarferwyr i olrhain cynnydd plant yn dda iawn a chynllunio gweithgareddau sy’n bodloni anghenion plant yn hynod effeithiol.  Er enghraifft, mae gweithwyr allweddol yn gwybod pa blant sy’n gallu cyfrif i bump neu i ddeg, a pha rai sydd eisoes yn adnabod rhifau.  Mae hyn yn eu galluogi i ddarparu gweithgareddau ar lefelau gwahanol o safbwynt eu hanhawster er mwyn gwneud yn siŵr bod pob plentyn yn symud ymlaen; er enghraifft, gêm bysgota gyda chyfleoedd i blant gyfrif i bump neu ddeg a herio plant mwy abl i roi pysgod â rhifau arnynt yn y drefn gywir. 

Mae’r holl ymarferwyr yn cymryd rhan mewn cynllunio’r gweithgareddau dysgu bob wythnos.  Maent yn adolygu ffolderi’r plant a phroffiliau’r Cyfnod Sylfaen ym mhob cyfarfod cynllunio.  Mae hyn yn sicrhau bod yr holl ymarferwyr yn gwbl ymwybodol o gynnydd a chyflawniad pob plentyn unigol.  O ganlyniad, maent yn gallu cynllunio gweithgareddau priodol a phwrpasol, a chefnogi’r plant yn effeithiol iawn yn ystod tasgau â ffocws.  Er enghraifft, mae ymarferwyr sy’n gweithio ar gêm baru Postman Pat yn canolbwyntio’n bwrpasol ar gefnogi plant ar eu lefel unigol, gan annog ychydig ohonynt i ymarfer paru rhifau un i dri, gyda phlant mwy abl yn cael eu hannog i roi rhifau uwch, hyd at bymtheg, yn eu trefn.  Mae ymarferwyr yn grwpio plant yn ôl eu gallu ar gyfer pob tasg â ffocws.  Pan fyddant yn mynd yn ôl at y dasg mewn ffurf arall, mae’r plant yn cael eu grwpio eto, yn unol â’r cynnydd a wnaethant.

Yn ogystal â gwybodaeth o asesiadau, mae ymarferwyr yn ystyried barn a diddordebau plant yn rheolaidd.  Mae staff yn cofnodi syniadau ac awgrymiadau plant mewn llyfr “syniadau” defnyddiol.  Defnyddiant y rhain i gynllunio profiadau dysgu llawn dychymyg ar draws pob maes dysgu.  Mae’r dull hwn yn golygu bod cysylltiad agos rhwng y gweithgareddau ag anghenion a diddordebau’r plant ac, o ganlyniad, mae plant yn ymroi’n llwyr ac yn awyddus i ddysgu.  Er enghraifft, yn ystod un amser byrbryd, fe wnaeth plant ddrysu’r geiriau ‘melon’ a ‘lemon’.  Cafwyd rhywfaint o drafodaeth am y ffaith bod lemonau’n sur a dywedodd un plentyn fod leimiau’n sur hefyd.  Dywedodd plentyn arall nad oedd erioed wedi blasu leimiau.  Fe wnaeth ymarferwyr nodyn o sylwadau’r plant yn eu ‘llyfr syniadau’ a phenderfynu cynnig sesiwn blasu lemonau a leimiau i’r plant y diwrnod canlynol.  Fe wnaeth hyn helpu’r plant i ddysgu geiriau newydd, wrth i ymarferwyr siarad â nhw am y blasau chwerw a sur, ynghyd â phrofiadau newydd wrth iddynt flasu’r gwahanol ffrwythau.  Cafodd y plant hwyl yn edrych ar ffotograffau o’r golwg ar eu hwynebau wrth iddynt flasu’r lemonau a’r leimiau.  Rhoddodd hyn gyfle iddynt siarad am eu teimladau a’r effaith a gafodd y blas cryf arnynt.  Rhannodd ymarferwyr y ffotograffau gyda rhieni gan ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol, fel y gallent weld beth oedd eu plant yn ei ddysgu ac ymuno yn yr hwyl.

Pa effaith y mae’r gwaith hwn wedi’i chael ar y ddarpariaeth ac ar safonau dysgwyr?

Mae’r proffiliau unigol cynhwysfawr a luniwyd ar gyfer yr holl blant yn golygu bod ymarferwyr yn adnabod y plant yn dda ac yn gallu rhoi cymorth priodol pan fyddant yn arwain gweithgareddau â ffocws neu’n rhoi cymorth yn yr amgylchedd dysgu ehangach.  Er enghraifft, roedd plentyn eisiau tynnu llun enfys ond nid oedd yn gwybod beth oedd trefn gywir y lliwiau.  Oherwydd bod yr ymarferwr yn gwybod yn sgil arsylwi blaenorol bod y plentyn eisoes yn gallu adnabod yr holl liwiau, fe wnaeth hi ei gefnogi’n briodol trwy enwi’r lliwiau yn eu trefn wrth i’r plentyn ddewis y creons.  Gwyddai’r ymarferwr fod angen mwy o gymorth ar blentyn arall, gan ei gyfeirio’n effeithiol at y pensil cywir ynghyd â rhoi cliwiau llafar.

Trwy roi system y gweithiwr allweddol ar waith a’r dull hwn o gofnodi taith a phrofiadau dysgu plant, mae ymarferwyr yn sicrhau eu bod yn asesu ac yn monitro’r plant yn gyson ac yn nodi eu hanghenion unigol yn briodol.  Mae’r dull hwn wedi gwella gwybodaeth ymarferwyr am y plant ac wedi’u galluogi nhw i gynllunio tasgau sy’n cynnwys gwahanol lefelau o her yn effeithiol.  Mae’r asesu a’r olrhain trylwyr hyn yn galluogi ymarferwyr i grwpio plant yn briodol i sicrhau bod tasgau â ffocws yn berthnasol i’w hanghenion unigol.  O ganlyniad, mae plant yn gwneud cynnydd da a chaiff eu hanghenion dysgu unigol eu bodloni’n effeithiol. 

Sut ydych chi wedi rhannu’ch arfer dda?

Mae’r lleoliad wedi rhannu ei arfer dda trwy ei hamlygu ar gyfryngau cymdeithasol a gwahodd ymarferwyr o’r clwstwr lleol o leoliadau i ymweld â’r cylch chwarae.

Cysylltiadiau:  http://www.monfis.org.uk/sunshines-pre-school